Gündemi Erdoğan yazıyor: Avrupa tartışıyor, muhalefet ne diyor?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yine Avrupa’nın gündemine oturdu. Türkiye’nin açıkladığı yeni vergi paketi, ilk bakışta teknik bir ekonomik düzenleme gibi görülebilir. Ancak Recep Tayyip Erdoğan’ın duyurduğu bu modelin etkisi, Türkiye sınırlarını aşarak Avrupa kamuoyunda da tartışma yaratmış durumda. Özellikle Fransa ve Almanya’da hem ekonomi çevrelerinde hem de sosyal medya platformlarında gündeme gelmesi, bu adımın yalnızca mali bir tercih değil, aynı zamanda siyasi ve stratejik bir hamle olduğunu ortaya koyuyor.

Yurt dışı gelirlerin belirli sürelerle vergiden muaf tutulması fikri, küresel ölçekte mobil hale gelen sermaye ve nitelikli iş gücüne doğrudan hitap ediyor. Dijitalleşmenin hız kazandığı, uzaktan çalışmanın yaygınlaştığı bir dünyada, bireyler artık yalnızca kazançlarını değil, yaşam alanlarını da optimize etmeye çalışıyor. Türkiye’nin sunduğu bu model, tam da bu yeni küresel gerçekliğe cevap verme iddiası taşıyor.

Ancak burada kritik bir denge söz konusudur. Vergi avantajı, ilk ilgiyi çekmek açısından güçlü bir araç olmakla birlikte, kalıcılık açısından tek başına yeterli değildir. Hukuki güvenlik, yargı bağımsızlığı ve temel haklara ilişkin uygulamalar bu noktada belirleyici rol oynamaktadır. Nitekim Osman Kavala, Selahattin Demirtaş ve Can Atalay hakkında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına rağmen devam eden tutukluluk süreçleri; buna ek olarak tutuklu belediye başkanları ve gazetecilere ilişkin dosyalar, dış yatırımcıların ve nitelikli iş gücünün risk algısını doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer almaktadır. Bu çerçevede, öngörülebilirlik, ekonomik istikrar ve kurumsal kapasite gibi faktörler, özellikle Avrupa’dan gelecek aktörler açısından vergi avantajı kadar, hatta çoğu durumda daha belirleyici olmaya devam etmektedir. Dolayısıyla Türkiye’nin attığı bu adım önemli bir başlangıç olmakla birlikte, kapsamlı yapısal reformlarla desteklenmediği sürece sınırlı bir etki üretme riski taşımaktadır.

Bununla birlikte, gözden kaçırılmaması gereken asıl nokta şudur: Bu vergi hamlesi, Türkiye’yi yeniden uluslararası tartışmaların merkezine taşımıştır. Avrupa’da başlayan tartışmalar, Türkiye’nin artık yalnızca gelişmeleri takip eden değil, tartışma başlatan bir aktör haline geldiğini göstermektedir. Bu da doğrudan Erdoğan liderliğinin uluslararası gündem oluşturma kapasitesiyle ilişkilidir.

Nitekim son yıllardaki gelişmeler bu tabloyu daha da pekiştirmektedir. Göçmen meselesinde üstlenilen rol, Doğu Akdeniz’de “Mavi Vatan” çerçevesinde izlenen politika, Rusya-Ukrayna Savaşı sürecinde dengeli tutum, Suriye’de ortaya çıkan yeni yönetimle kurulan ilişki biçimi ve İran eksenindeki gerilimlerde alınan pozisyon; Türkiye’nin yalnızca bölgesel değil, çok katmanlı bir jeopolitik aktör olarak hareket ettiğini göstermektedir. Aynı şekilde Rusya ve ABD ile eş zamanlı yürütülen denge politikası, klasik ittifak anlayışının ötesine geçen bir diplomatik esneklik ortaya koymaktadır.

Tüm bu başlıklar birlikte değerlendirildiğinde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın uluslararası alanda seveni kadar sevmeyeni de olmasına rağmen “güçlü lider” konumunun daha da pekiştiği görülmektedir. Uluslararası sistemde aktörler çoğu zaman ideolojik yakınlıktan ziyade öngörülebilirlik ve güçle çalışmayı tercih eder. Bu bağlamda, önümüzdeki yıllarda küresel aktörlerin Türkiye ile ilişkilerinde mevcut liderlikle çalışmayı tercih etmesi şaşırtıcı olmayacaktır. Başka bir ifadeyle, ortaya çıkan tablo artık yoruma açık olmaktan ziyade gözlemlenebilir bir gerçekliğe dönüşmektedir.

Tam bu aşamada, Türkiye’nin iç siyasetinde daha derin ve yapısal bir sorun belirginleşmektedir. Muhalefet, böylesine çok katmanlı ve stratejik hamleler karşısında etkili bir alternatif vizyon geliştirmekte zorlanmakta; uyumlu, güven veren ve güçlü bir birliktelik kuramadığı gibi çoğu zaman yalnızca belirlenen gündeme tepki veren bir pozisyonda kalmaktadır. Oysa siyasal rekabet, yalnızca eleştiri üretmekle sınırlı değildir; aynı zamanda tutarlı, uygulanabilir ve güçlü alternatif politika ve stratejiler ortaya koyabilme kapasitesini de gerektirir.

Bugün muhalefetin karşı karşıya olduğu temel sorun, bir “reaktif siyaset döngüsü”ne sıkışmış olmasıdır. Gündem belirleyen değil, belirlenen gündeme tepki veren bu yaklaşım; dış politika, ekonomi ve uluslararası ilişkiler gibi kritik alanlarda bütüncül ve proaktif bir vizyon geliştirilmesini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle muhalefet, iç politik tartışmaların dar çerçevesine hapsolmakta; hem seçmen nezdinde hem de uluslararası aktörler açısından güven ve ciddiyet üretmekte zorlanmaktadır.

Oysa geçmişte muhalefetin etkili ve saygın bir konum kazandığı örnekler de vardır. Deniz Baykal döneminde 1 Mart Tezkeresi sürecinde ortaya konan tutum, muhalefetin uluslararası ölçekte nasıl belirleyici bir rol üstlenebileceğini göstermiştir. Benzer şekilde Kemal Kılıçdaroğlu liderliğinde gerçekleştirilen Adalet Yürüyüşü, yalnızca Türkiye’de değil, dünya kamuoyunda da yankı uyandırarak güçlü bir siyasal mesaj üretmiştir.

Tüm bu örnekler, muhalefetin etkili olabilmesi için sadece eleştiren değil, yön tayin eden; yalnızca tepki veren değil, inisiyatif alan bir siyaset anlayışına ihtiyaç duyduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak, Türkiye’nin vergi politikası üzerinden Avrupa’da başlattığı tartışma, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi bir anlam taşımaktadır. Bu gelişme, bir yandan Türkiye’nin uluslararası görünürlüğünü artırırken, diğer yandan iç siyasetteki asimetrik yapıyı daha belirgin hale getirmektedir. Erdoğan’ın attığı adımlar küresel ölçekte yankı bulurken, muhalefetin bu yankıya karşılık verecek stratejik derinliği henüz ortaya koyamaması, mevcut dengenin neden değişmediğini de açıklamaktadır.

Görünen köy artık kılavuz istememektedir: Gündemi belirleyen ile gündemi takip eden arasındaki fark, Türkiye siyasetinin bugünkü temel ayrımını oluşturmaktadır.