Kobani davası unutuldu mu?

Türkiye Cumhuriyeti’nin, başka hiçbir ülkede olmadığı kadar, her dönemine özgü toplu siyasal davaları olagelmiştir. Bunlar, kendi dönemleriyle özdeşleşmiş davalardır.

Son iki yılın davası CHP davaları oldu. Aşırı ve aleni biçimde siyasallaşmış yargının, ana muhalefet partisi CHP’ye ve CHP’li belediyelere yönelik; yolsuzluk, kamu zararı, rüşvet, casusluk gibi konularda açtığı çok sayıda seri davadan oluşuyor.

Hedef, CHP’yi ve muhalefeti paralize etmek; amaç ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir kez daha cumhurbaşkanı seçilmesinin önündeki engelleri bertaraf etmek ve buna uygun siyasal koşulları oluşturmaktır.

İktidar, bu hedefe ve amaca ulaşmak için elinden gelenin fazlasını yapmaya büyük çaba harcıyor. Devletin bütün kurum ve olanaklarını bunun için seferber etmiş görünüyor.

2024 öncesi dönemin ana siyasal davası ise Kürt sorununda çatışmalı sürece dönülmesinin ardından Kürt siyasal hareketine yönelik başlatılan, yargı eliyle yürütülen sürek avının doruk noktası olan ve adeta Kürt siyasal kırımı olarak tarihe geçen, bugün ise büyük ölçüde unutulan HDP Kobani Davası’ydı.

Yüz sekiz Kürt siyasetçinin yargılandığı davanın ilk duruşması, 26 Nisan 2021 tarihinde Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi’nin Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yerleşkesindeki salonunda yapıldı.

Üç buçuk yılı aşan yargılama sürecinin ardından Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi, davayı 16 Mayıs 2024 tarihinde karara bağladı.

Hatırlamakta yarar var: O dönem davanın iddianamesi ilk olarak mahkeme tarafından eksiklikler nedeniyle savcıya iade edilmiş; iki ay sonra eksiklikler tamamlanarak iddianame yeniden mahkemeye sunulmuştu. Ayrıca bu iddianamenin MHP Genel Merkezi’nde hazırlandığı iddiası, DEM Parti yetkilileri tarafından sıkça dile getirilmişti. Bu nedenle Kürt hareketi ve DEM Parti davaya “Kobani Kumpas Davası” adını verdi.

Mahkeme, 108 sanıktan 12’si hakkında beraat kararı verirken, firari olan 72 kişinin dosyasının ayrılmasına hükmetti; 24 kişiye ise ceza verdi.

Mahkemenin 42 yıldan başlayarak farklı oranlarda ağır cezalar verdiği Selahattin Demirtaş, Figen Yüksekdağ, Ali Ürküt, Alp Altınörs, Aynur Aşan, Dilek Yağlı, Bülent Parmaksız, Günay Kubilay, İsmail Şengül, Nazmi Gür ve Pervin Oduncu’nun tutuklulukları hâlâ sürüyor.

Mahkeme kararının açıklanmasından tam 147 gün sonra, 1 Ekim 2024 tarihinde TBMM’de DEM’lilerin maaşlarının hazineye aktarılmasını isteyen MHP lideri Devlet Bahçeli’nin DEM Parti sıralarına giderek tokalaşması, yeni sürecin ilk işareti olarak yorumlandı. Bunun nedeni de kamuoyuna, “Dünyada barış isterken iç barışı sağlamak gerekir” sözleriyle açıklandı. Ne tesadüf.

Ancak Kobani Davası’nın sonuçları ortada duruyor. Mahkeme kararının 32 bin 630 sayfadan oluşan gerekçesi, Ulusal Yargı Ağı Projesi’ne (UYAP) 23 ay sonra yüklendi.

Dosya, istinaf mahkemesinin önüne ancak şimdi gelebildi. 32 bin 630 sayfalık gerekçeli kararın hem istinaf heyeti hem de savunma tarafı tarafından incelenmesi ve karşı tezlerin yazılı biçimde sunulmasının aylar alacağı çok açık.

Yeni süreçte davaları zamana yaymak

Bu durumu değerlendiren Diyarbakır Barosu Başkanı Avukat Abdulkadir Güleç, davaya “vehamet” kazandırmak amacıyla kötü niyetli biçimde bu kadar uzun bir gerekçe yazıldığını savunuyor. Böylece bir algı oluşturulduğunu ifade ediyor. Baro Başkanı, haklı itiraz ve kaygılarını dile getirmiş.

Başkanın dile getirdiği itirazlar ve kuşkular, yeni sürece ilişkin güncel tartışmalar açısından önemli veriler sunuyor. İlki, sürecin tarafları arasındaki güvensizliğin aşılması konusunda iktidar partisi ile devlet kurumlarının isteksizliğini açık biçimde göstermesi. İkincisi ise Selahattin Demirtaş’ın yeni süreçte pozitif rol oynamasının ya da MHP lideri Devlet Bahçeli’nin “Demirtaş yuvasına dönsün” çağrısının neden karşılıksız kaldığına işaret etmesidir.

Son aylarda HDK davalarında (Av. Nurcan Kaya gibi kişilere) verilen cezalar, soruşturmalar ve tutuklamalar; yargı mekanizmasının sürecin karşısında hızar işlettiğini düşündürüyor.

Anlaşıldığı kadarıyla bu gibi davalar ve soruşturmalar, tıpkı 2013-2015 çözüm sürecinde olduğu gibi, görüşme masasının malzemesi olarak kullanılacak ve Demokles’in kılıcı gibi Kürt siyasetçilerin tepesinde sallandırılacak.

İktidar partisi ve devlet aklı, PKK’nin silahlı varlığına son verme kararının gerçekleşmesinde en güçlü kolaylaştırıcı unsur olabilecek Kobani Davası’ndaki hukuk dışı uygulamalara son verme ve TBMM Milli Birlik, Dayanışma ve Demokrasi Komisyonu raporunun 7. maddesindeki çağrıya uyma konusunda ayak direyerek süreci yürütmek istiyor. Bu durum, PKK’nin silahsızlandırılmasının taşıdığı tarihsel değerin yeterince kavranamadığını gösteriyor.

Aksi halde geriye, PKK’nin silahsızlandırılmasının zamana yayılmak istendiği ya da aslında hiç istenmediği ihtimali kalıyor.

İktidar, silahlara veda zamanının gelip çattığı bu anda; demokratik siyaset zeminini genişletmesi veya demokratikleşme şöyle dursun, siyaset alanının ve toplumsal atmosferin normalleşmesinden dahi uzak durmayı hâlâ sürdürüyor.

Bu aynı zamanda, Selahattin Demirtaş’ın yeni süreçte yer almasının neden engellendiğine dair de önemli bir işaret oluşturuyor. İktidar, kontrol edemediği siyasi aktörlerin sürecin dışında durmasında kendi planları için yarar görüyor. Bu anlaşılır. Demokratik muhalefetin sessizliği ise izaha muhtaç.

HDP’nin Anayasa Mahkemesi’ndeki kapatma davasına ilişkin kararın açıklanmasının da benzer biçimde iktidar tarafından sürüncemede bırakılmasına demokratik muhalefetin tek cümle kurmaması, bu davaların iktidarın siyasal hedef ve amaçlarına endekslenmesine fiilen rıza gösterildiği izlenimini yaratıyor. Bu durum ise hukuk ve hak mücadelesi açısından ciddi bir tutarsızlık ve çelişki oluşturuyor.