Özgür benlik manifestosu

Nİçin Özgür Ben Manifestosu?

Bu metin, nötr bir akademik tartışma yürütmek için yazılmamıştır. Bu bir manifestodur. Benliğin, özgürlüğün, demokrasinin ve laikliğin sistematik biçimde aşındırıldığı bir çağda, tarafsızlık ahlaki bir erdem değil, çoğu zaman sessiz bir suç ortaklığıdır. Bu manifesto, insanın özne olma hakkını savunmak için kaleme alınmıştır.

Benlik yoksa özgürlük yoktur. Özgürlük yoksa sorumluluk yoktur. Sorumluluk yoksa ahlak yoktur. Ahlak yoksa insan onuru da yoktur. Bu nedenle bu metin, benliğin tasfiyesine karşı bir itiraz, otoriteye karşı bir itiraf değil isyan, insan onuruna yönelik bir savunma metnidir.

1. Benlik, insan olmanın olmazsa olmazıdır.

Benlik, keyfi bir kurgu değildir. Benlik, insan olmanın asli koşuludur. Düşünebilen, sorgulayabilen, seçebilen ve yaptığı seçimlerin sorumluluğunu üstlenebilen bir varlık olmadan insanlıktan söz edilemez.

Otoriter zihniyetler benliği bir tehdit olarak görür. Çünkü benlik soru sorar. Benlik itaat etmez; ikna olmak ister. Benlik gerekirse itaatsizliği ahlaki bir görev olarak üstlenir. Bu manifesto, benliğin bastırılmasına değil; korunmasına ve güçlendirilmesine çağrıdır.

2. Laiklik, Benliğin Siyasal-Felsefi-Sosyal Sigortasıdır.

Laiklik, bireyin özgürce maneviyatını kendi kişisel tercihine uygun olarak tecrübe etmesini esas alır. Laiklik, benliğin herhangi bir kutsal ya da dünyevi otorite tarafından rehin alınmamasıdır.

Laik olmayan bir düzende birey, vicdan sahibi bir özne değil; kutsallaştırılmış doğruların taşıyıcısı hâline gelir. İnanç, tercih olmaktan çıkar; zorunluluğa dönüşür. Benlik burada ölür.

Laiklik, benliğin nefes alabildiği kamusal alandır. Laiklik olmadan özgür düşünce, özgür inanç ve özgür vicdan mümkün değildir.

3. Özgürlük Arzu Değil, Sorumluluktur.

Özgürlük, istediğini yapmak değildir. Özgürlük, yaptığının ahlaki ve insani sonuçlarını üstlenebilmektir.

Sorumluluktan kaçan birey, özgür değildir; yalnızca yönlendirilmeye açıktır. Otoriteler tam da bu zayıflık üzerinden güç kazanır.

Hümanist benlik, özgürlüğü çocukça bir serbestlik değil, yetişkin bir ahlaki yükümlülük olarak savunur.

4. Otorite, Benliğin Düşmanıdır.

Otorite, güvenlik ve aidiyet vaat eder. Ancak bu vaatlerin bedeli çoğu zaman düşünmenin ve benliğin askıya alınmasıdır.

Düşünmeyen birey, kötülüğün sıradan aracına dönüşür. Tarih, benliğini otoriteye devreden “iyi insanların” yol açtığı felaketlerle doludur.

Hiçbir lider, hiçbir ideoloji, hiçbir kutsal anlatı, bireysel vicdanın yerini alamaz. Aldığı anda gayrimeşru hâle gelir.

5. Vicdan, İtaatten Üstündür.

Vicdan, kurallara körü körüne uymak değildir. Vicdan, kuralların ahlaki anlamını sorgulama cesaretidir.

Otoriter rejimler, itaatkâr bireyler ister. Liberal hümanizm ise vicdanlı benlikler ister. Vicdanlı olmak, gerektiğinde itaatsiz olmayı göze almaktır.

İtaat, ahlak değildir. Ahlak, vicdanın risk alabilmesidir.

6. Eğitim: Benliğin Ya İnşası Ya İmhası

Eğitim, benliğin kaderini belirler. İtaat odaklı eğitim, benliği pasifleştirir. Eleştirel eğitim, benliği güçlendirir.Ezberci, kutsallaştırıcı ve cezalandırıcı eğitim modelleri, özgür birey değil; uysal kitleler üretir.

Liberal hümanizm, eğitimin amacının doğru cevaplar değil, sürekli sorular sorabilen benlikler yetiştirmek olduğunu savunur.

7. Benlikten Vazgeçen Toplum Çöker

Benliğini terk eden birey, özgürlüğünü de terk eder. Benliğini terk eden toplum ise adaletini, vicdanını ve insanlığını kaybeder.

Otoriteye teslim edilmiş toplumlarda hukuk göstermeliktir, ahlak araçsallaşmıştır, insan onuru ise pazarlık konusudur.

8. Son Söz: Benliği Savunmak İnsanlığı Savunmaktır

Bu manifesto bir davettir:

– Düşünmeye cesareti olanlara – Vicdanını devretmeyenlere – Özgürlüğü konforla karıştırmayanlara – Benlik olmanın bedelini ödemeye hazır olanlara

Benliği savunmak, insanlığı savunmaktır. Laikliği savunmak, vicdanı savunmaktır. Özgürlüğü savunmak, sorumluluğu savunmaktır.

Ve unutulmamalıdır:

Benlik yoksa, insan yoktur.