Çeşme: Küçük belediyenin büyük hayali

Türkiye’nin en önemli sorunlarının başında kuşkusuz ekonominin içinde olduğu ağır kriz geliyor. Hayat pahalılığı, tüm toplumsal sınıflar için yoksulluğu her gün daha fazla hissedilir kılıyor. Ve yoksulluk, orta sınıfı ortadan kaldırırken en zengin üst dilim dışında kalan herkesin buluştuğu ortak bir kesene dönüşüyor.

Her gün daha fazla hissedilen bu yoksulluğu devlet ve yerel yönetimler, yaptıkları ayni desteklerle en aza indirmeye çabalıyorlar; ancak bu destekler, tüm iyi niyetlere rağmen yoksulluğu idare edilebilir hâle getirmekten başka bir işe yaramıyor.

Yaşanan ağır ekonomik krizin en somut yaşandığı alanlardan biri kuşkusuz barınma. Sadece konut fiyatları değil, ev kiraları da hızla arttığı için barınma Türkiye’nin her yerinde önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.

Endeksa verilerine göre Türkiye genelinde kiralar son 1 yılda yüzde 95,5, son 4 yılda ise yüzde 133,2 artış gösterdi. Türkiye’nin pek çok ilinde ortalama kira fiyatı 20 bin TL civarında. Bu rakam büyük şehirlerde çok daha fazla. Asgari ücret ise büyük şehirlerde de sadece 28 bin TL.

Barınma sorununun, sadece bunu yaşayanlar değil, iktidar da yarattığı bu sorunun farkında. Bu yüzden 2023 seçimleri öncesinde olduğu gibi, geçtiğimiz yılın sonunda yeni bir proje başlattılar. Bu projeye de “Yüzyılın Konut Projesi” dediler.

İktidar bu proje ile 81 ilde 500 bin sosyal konut inşa etmeyi hedefliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde TOKİ tarafından gerçekleştirilecek proje ile hem afet riskine karşı güvenli yaşam alanları oluşturmayı hem de vatandaşların uygun maliyetlerle konuta erişimini sağlamayı hedefliyor.

Bu konutların yüzde 10’u, yani 81 ilde 50 bin konut, kiralık sosyal konut olarak ayrılacak. Bununla da hedef, artan yüksek kira artışlarını dengelemek.

Umarız bu gerçekleşir. Çünkü ülkede buna ihtiyaç var.

DENİZLİ: BARINMA DA BİR YOKSULLUK VE YOKSUNLUK HALİ

Bu soruna çare arayanın sadece iktidar olmadığını, geçtiğimiz gün katıldığım bir toplantıda gördüm ve mutlu oldum.

İzmir’in güzel tatil beldesi olan Çeşme’nin çalışkan Belediye Başkanı Lal Denizli de ilçede yaşanan barınma sorununu çözmek için önemli bir proje başlatmış: “Kiralık Sosyal Konut Projesi”.

Katıldığım sempozyumda hem proje süreci hem de projeye ilişkin pek çok detayı dinleme imkânı buldum.

Toplantının açılış konuşmasını yapan Murat Karayalçın, bu projeyi “Türkiye’de bir ilk ve dönüştürücü bir adım” olarak tanımladı.

Gerçekten de yaklaşık 50 bin nüfusu olan Çeşme gibi küçük bir ilçede böylesine önemli bir projenin düşünülmesi, katılımcı bir süreçle planlanması ve hayata geçirilmesi için adım atılması, sosyal ve kamucu belediyecilik açısından da çok önemli.

Toplantı sırasında sık sık, iktidar yetkililerinin gerek 2019 gerek 2024 yerel seçimleri öncesi ifade ettikleri, “Burayı CHP kazanırsa size gelen yardımları keserler”, “Faturalarınızı teröristler okur” gibi kara propaganda sözleri akla geldi. Sonuçta CHP’li belediye başkanları seçildikleri her il ve ilçede, bırakın yardımları kesmeyi, hem sosyal yardım bütçelerini artırdılar hem de yardımları çeşitlendirdiler. Üstelik bütçeleri kısıtlanmasına rağmen.

Nitekim Çeşme Belediyesi yeni dönemde sosyal hizmetler bütçesini arttırmış. Hedef daha fazla ihtiyaç sahibine ulaşmak.

Çeşme Belediyesi’nin Kiralık Sosyal Konut Projesi, bu projesi, belediyecilikte yoksulluğun sadece temel ihtiyaçlara indirgenmemesi, daha büyük bir ihtiyaca cevap verme çabası açısından da önemli. Sempozyum arasında ayaküstü sohbet ettiğim Lal Denizli, “Barınma sorununun hem bir yoksulluk hem de bir yoksunluk hâli” olduğunu söyledi. Denizli, bu projesiyle çok daha büyük bir hayali gerçekleştirmek için büyük bir adım atıyor.

ÖRNEK ALINMALI, ÇÜNKÜ...

Başkan Denizli, projenin belediye mülkiyetinde bulunan ve gecekondu önleme alanı olarak yer alan bölgede hayata geçirileceğini; hedeflerinin rant transferini önlemek ve ilçede ihtiyacı olanların uygun koşullarda yaşayabilecekleri sosyal konutlar üretmek olduğunu paylaştı.

Etaplar hâlinde uygulanacak proje ile toplamda 1+1 ve 2+1 konseptte olmak üzere 700 kiralık sosyal konut hedeflediklerini ve bu yıl da 40 konutluk ilk etaba başlayacaklarını söyledi.

Denizli, sempozyum konuşmasında ise barınma konusunun sadece bir çatı altına girmek olmadığını ifade ederek, “İnsanların kendilerini güvende ve huzurlu hissedecekleri, insanca yaşayabilecekleri mekânlar üretmek zorundayız. Çeşme’de kiralık konut bulmanın neredeyse imkânsız hâle geldiği bir dönemde bu sorumluluğu kamu eliyle üstleniyoruz” dedi.

Gerçekten de küçük bir ilçe belediyesinin kendi sınırlı imkânlarıyla böylesine büyük bir hayali kurması ve ilk adımı da atması çok önemli. Proje Çeşme’de yapılıyor; ancak bunun CHP’li belediyeler başta olmak üzere tüm belediyeler tarafından model alınması, geliştirilmesi ve uygulanması, Türkiye’de barınma krizinin çözülmese de azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

Ancak bunun kadar önemli olan ise CHP’li belediyelerin üzerlerindeki tüm siyasi ve ekonomik baskılara rağmen sosyal ve kamucu belediyecilikten vazgeçmemeleri ve yoksulluğu sadece temel ihtiyaçlarla sınırlı görmemeleridir.

Bu proje bunun bir örneğidir.