Eylem, 15 Haziran Arife Günü saat tam 20:00’da 3 dakika boyunca tüm teknolojik aletlerin kapatılması, olduğumuz yerde sabit bir şekilde hiçbir şeyle ilgilenmeden durmamız ve bu süre zarfı içerisinde temel ihtiyaçlarımıza ara vermemiz ile gerçekleştirilecektir. Herhangi bir lokasyonun belirlenmemesi savaş söz konusu olduğunda nerede, ne konumda olduğumuza bakmaksızın bizleri gelip bulması ile ilişkilidir.

15 HAZİRAN’DA, 20:00’DA, 3 DAKİKA

Amerikan üniversitelerinde şu anda tartışma konusu olan ifade özgürlüğü aslında son yıllarda giderek aşınmaktaydı. Filistin ve İsrail ile ilgili olarak ortaya çıkan olaylar dikkatlerin konu üzerinde yoğunlaşmasına fırsat yaratmış olsa da, sorun daha derindir.

AMERİKAN ÜNİVERSİTELERİNDE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ AŞINMAKTAYDI

Ancak, anlaşıldığı kadarıyla bizim üniversitelerimiz özgürlükleri kısıtlıyorlar diye Amerikan kurumlarını eleştiriyor, bildiriler filan yayınlamayı ön görüyorlarmış. Özgürlüklerden yana nasipleri pek mahdut olan üniversitelerimizin bu türden gayretleri muhtemelen hükümetimizin takdirini mazhar olur ama dünyada bir etkisi olacağını sanmıyorum. Benim korkum, etkili olalım derken, eğlence konusu olmamızdır.

KORKUM, ETKİLİ OLALIM DERKEN, EĞLENCE KONUSU OLMAMIZDIR

BAŞVURUYA KONU OLAY

AİHM, gizli izleme tedbirlerini düzenleyen Rus mevzuatının keyfiliğe ve kötüye kullanım riskine karşı yeterli ve etkili güvenceler sağlamadığı için "hukukun kalitesi" gerekliliğini karşılamadığını tespit etmiş ve "müdahaleyi" "demokratik bir toplumda gerekli" olanla sınırlı tutmakta yetersiz bulmuştur.

AİHM’İN KONUYA YAKLAŞIM

Kararda yer verilen hususlar, Türkiye’de devam eden güncel yargılamaları da yakından ilgilendirmektedir. Zira kararda yer verilen ve ihlal gerekçesi yapılan hususlarla Bylock verilerin ele geçirilme usulü benzerlik göstermektedir.

KARARIN TÜRKİYE’Yİ İLGİLENDİREN YÖNÜ

AİHM, Yalçınkaya kararında benzer iddialar 6. madde kapsamında dile getirildiği ve bu maddeden ihlal verdiği için 8. maddeden de ayrıca bir inceleme yapma gereği duymamıştır.

AİHM’İN YALÇINKAYA KARARI

Uluslararası alanda güçlü bir aktör olabilmek için isteğin varlığı, AB’nin liderliğini yürütenlerin bu çerçevede bir vizyon ortaya koyma çabaları ve bu yönde bazı adımlar atması, AB’nin başarılı olması için yeterli olmamaktadır.

İSTEĞİN VARLIĞI AB’NİN BAŞARILI OLMASI İÇİN YETERLİ OLMAMAKTA

AB’nin kendi içindeki siyasi, ekonomik ve kurumsal dinamikleri, AB üye devletlerinin kendi gündemlerini AB’nin gündemi haline getirmeleri ve bunun önüne geçemeyen AB’nin uluslararası aktör kimliği sorgulanmaya muhtaç hale gelmektedir.

AB’NİN ULUSLARARASI AKTÖR KİMLİĞİ SORGULANMAYA MUHTAÇ

Türkiye’nin AB’ye üyeliğinden bağımsız, Avrupa’nın geleceğinde rol oynayacak önemli bir aktör olduğunun göz ardı edilmesi AB’nin güvenilir bir uluslararası aktörden beklenen düşünce yapısını ve vizyonu henüz oturtamadığının kanıtıdır. 

TÜRKİYE’NİN ÖNEMLİ BİR AKTÖR OLDUĞU GÖZ ARDI EDİLİYOR

Selahattin Demirtaş, IŞİD’in Kobanê saldırısına karşılık 6-8 Ekim 2014’te gerçekleşen protesto gösterileri ve sonuçlarına yönelik –Halkların Demokratik Partisi eski Eş Genel Başkanları ve Merkez Yürütme Kurulu üyeleri dahil on sekizi tutuklu 108 kişi hakkında açılan– Kobanê Davası’nda esasa ilişkin savunusunu (25 Aralık 2023 – 8 Ocak 2024 tarihleri arasında) SEGBİS’le katıldığı dokuz oturumda gerçekleştirdi. Daha önceki savunmalarının, “tutukluluk incelemeleri ve isnat edilen suçlara ilişkin kısa savunmalar” olduğunun; yedi yıllık tutukluluğu boyunca verdiği –esasa ilişkin– tek savunma olacak savunusunu “mahkemeye değil halka” sunduğunun altını çizerek sözlerine başladı. Zira, yargılama, “hukuki bir yargılama değil, bir siyasi intikam davası” idi (AİHM de davanın ideolojik ve siyasi saiklerle açılmış siyasi bir dava olduğuna hükmetmişti). Demek, Demirtaş, bir “kopuş savunması” gerçekleştirecekti –ki, öyle de oldu. Öyleyse, oradan başlayalım. 

KOPUŞ HATTI

“Kopuş savunmaları” kavramını ilk kez kullanan Jacques Verges’dir (1925-2013). Katalan asıllı Fransız babayla Vietnamlı annenin oğlu olarak Fransız sömürgesi Réunion Adası’nda doğan, direniş hareketlerine katılan, 1945’te Fransız Komünist Partisi’ne giren Verges, avukat olarak kopuş nitelikli savunmalarını ilk kez Cezayir Kurtuluş Savaşçıları’nın davalarında uygulamaya koydu. Sanığın kendisini yargılayan (hukuki) düzeni karşısına aldığı savunma bir “kopuş savunması”, o tarzda yürütülen dava da bir “kopuş davası” idi. “Uyum davaları”nda ise, –sanık ister suçu kabul edip hafifletici sebepler ileri sürsün, isterse suçu inkâr yolunu seçsin– cari hukuki düzene saygı esastı. O minval üzere, Cezayir Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN), mahkemede, kendilerini ezmeye çalışan Fransız sömürgeci adaletinin rezilliğini gözler önüne sermeyi, itiraz ve uzlaşmazlığı seçerek siyasi müzakere zemininde kalmayı seçmişti.[1] Peki; Demirtaş’ın, kopuş savunması dışında uyum/uzlaşı nitelikli savunma yapma şansı var mıydı? Yok idiyse ve Demirtaş da o takdirle savunmasını gerçekleştirmişse bu bize ne söyler? Evet; Demirtaş, ideolojik ve siyasi saiklerle açılmış bir davaya maruz bırakıldığını (bırakıldıklarını) vurgulamak suretiyle siyasi müzakere zemininde savunmasını kurdu. Kobanê işgal ve katliamlarından kısa süre önce SETA’ya rapor hazırlatıldığını, rapor uyarınca (“Demirtaş ve HDP geliyor, tehlikenin farkında mısınız?”) partiye yönelik kumpas ve çöktürme planı kurulduğunu, 7 Haziran 2015 seçimlerinde HDP’nin 80 milletvekili çıkarıp Türkiye siyasetini etkileyecek konuma gelmesi ve AKP’nin tek başına iktidar olma şansını kaybetmesiyle düğmeye basıldığını belirterek, nihayetinde, daha önce durdurulmuş olan soruşturmaların –ihtiyaç üzere— devreye sokulduğunun altını çizdi. Anılan planın işlemesi için dokunulmazlıkların kaldırılması gerekiyordu – o da yapıldı: “Çağın büyük hukukçusu mucit Prof. Dr. Mustafa Şentop bunu ortaya attı, onlar da ikna oldular. ‘Anayasa’ya aykırı ama deneyelim’ dediler. Formül neydi? ‘Bir defaya mahsus anayasaya geçici bir madde koyarız ve bütün vekillerin dokunulmazlıklarını geçici olarak kaldırırız’ dediler. Bir defaya mahsus. AİHM’in de tespit ettiği gibi bir tek kişiye ve bir tek olaya ilişkin anayasayı değiştiremezsiniz. Ancak bir kanun değişikliği ile anayasa değişikliği yapıldı. Anayasa’ya ek 20'nci madde böyle değiştirildi.”[2]-[3] Henüz dokunulmazlıklar kaldırılmamıştı ki kaçınılmaz adım da atıldı: “Dokunulmazlığımız devam etmesine rağmen bakın ne oldu? Türkiye’de bir koordinatör savcılık, bölge savcılığı yoktur. Fakat 4 Kasım 2016 gece 01:00’de Türkiye’nin 4 ilinde 10 milletvekili evlerinin kapıları çalınarak gözaltına alındı.” Demirtaş, açılan davanın (davaların), zamanında suç olarak yargıya konu olmamış fiiller(in)e geri dönüşlü olarak suç isnat edilmek suretiyle Kürt siyasi hareketini çökertme kumpasının bir parçası kılındığını ifade ediyor. Kobanê olayları da (Ekim 2014), Hendek meselesi de (Ağustos 2015—Mart 2016) o anlayış ve ihtiyaçla dava konusu edilmiştir. Zamandizinsel sıraya sokulacaksa, 2012’nin sonlarına doğru “Çözüm Süreci” başlamış, sürecin en önemli aşaması olan “Dolmabahçe Mutabakatı” (10 maddesiyle) sunulmuş (28 Şubat 2015), Öcalan PKK’yi bahar aylarında silah bırakma kararı almak üzere kongreye davet etmiş, ancak 22 gün sonra, Erdoğan, o masa etrafındaki çalışmaları doğru bulmadığını beyan etmiştir: “Fakat Erdoğan’ın sadece bir hamle kalmış olan süreci neden bitirdiğini biz hâlâ bilmiyoruz. Deniyor ya ‘Demirtaş’ın ‘Seni başkan yaptırmayacağız’ açıklamasıyla süreç bitti’. Bunda haklılık payı yok. Çözüm süreci Erdoğan’ı başkan yaptırmak üzerine başlatılan bir süreç değil ki!”[4] Çözüm Süreci fiilen Nisan 2015’te sonlanıyor. 7 Haziran seçimlerinden hemen sonra, PKK’li gençlerin “özyönetim” talebini silahla dile getirmeleri üzerine Ağustos 2015 ile Mart 2016 arası yaşanan Hendek sürecine ilişkinse şunları söylüyor Demirtaş: “Özyönetimlere yönelik Sur’da, Şırnak’ta, Nusaybin’de, Hakkâri’de operasyon düzenleyen komutanlar, valiler, hatta operasyonun bir numaralısı darbeden tutuklandı. Biz çözmeye çalıştıkça neden tırmandığını anlamaya çalışıyorduk. Darbeden sonra öğrendik. Çünkü darbenin önü açılmaya çalışılıyordu. Devlet, ülke bölündü bölünecek görüntüsünü yaratıp darbe yapmak istiyorlardı. Günah keçisi kim oldu? Kürtler. Gençlerde sadece silah vardı. Sen ise karşısına tank ve helikopterle çıkıyorsun. Biz o dönemde de ‘Sen nasıl böyle bir şey koyarsın?’ dedik. ‘Şehri niye yıkıyorsunuz?’ diye soruyorum, bana teröristlere arka çıkıyorsun diyorlar. Helikopterle müdahale eder mi ya küçük bir mahalleye sıkıştırdıkları bir gruba karşı. Bir devlet bunu neden yapar? Nedenleri daha sonra ortaya çıktı. Devlet Bahçeli ve Erdoğan bunu biliyordu.” Dönüp suç isnat edilen fiillerin devlet içi iktidar oyunlarının zemini olduğunu, Kürt siyasetinin ve Kürtlerin günah keçisi kılınmak suretiyle oyuna getirildiğini ayrıştırıyor Demirtaş.[5] Ve zaman dizinsel çizgi 15 Temmuz (2016) Fetullahçı darbe girişimine, oradan aldığı hızla 4 Kasım tutuklamalarına ve 16 Nisan 2017 Referandumu’yla (uygulama başlangıcı 9 Temmuz 2018 olmak üzere) “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi” adı verilen “tek adam” rejimine uzanıyor. Demirtaş, savunmasında –yaşadığımız coğrafyanın en özgür bireyi olduğunu hissettirircesine– son derece açık sözlü ve çekincesizdi. Özenle ve kararlılıkla “Kürt Ulusal Kimliği”nin çerçevesini kurdu; diline, coğrafyasına (“Kürdistan”)[6], İslam anlayışı ve yaşayışı[7] dahil kültürel vasıflarına atıfla ulusal kimliğinin yapıtaşlarını dile getirdi ve oradan seslendi. Kürt siyasetinin ve faillerinin mütemadiyen devletin yargı sopasına maruz kalışı da neredeyse söz konusu kimliğin şaşmaz bir parçası gibi alınabilirdi. Hilafeti savunmak üzere çağrı yapan Mustafa Kemal’in sözünden dönüşüne isyan eden (“Bize ihanet ettiniz!”) Şeyh Said’in de, Seyit Rıza’nın da torunuydu. DEP milletvekilleri Leyla Zana’nın, Hatip Dicle’nin, Orhan Doğan’ın, Selim Sadak’ın yoldaşı ve kader arkadaşıydı. Tutuklandıklarında öğrenciydi, yargılandıklarında cübbesiyle davalarına katıldığı avukat, AİHM kararı nedeniyle yeniden yargılanmaları başladığında genç bir milletvekili. Onlar da delilsiz yargılanıp hukuksuzca cezalandırılmışlardı. Geleneğin devamı olan partinin eşbaşkanı olarak –yine geleneğin devamı olmak suretiyle– delilsiz ve hukuksuz yargılanmakta ve yedi yıldır tutukluydu: “Gülen ve ekibi saldırı ve tehditleri yaparken arkasında Erdoğan ve Türkiye Cumhuriyeti devleti vardı. Ergenekon davası gibi pek çok dava bozuldu ancak Kürtlere yönelik açılan davalar devam etti. Bu davaları açanlar darbeci olsa bile devam eder. Şimdi, ‘Ne olmuş? Kürtlere dava açmış, o kadar da olsun!’ diyorlardır.”[8]-[9] Nihayetinde gelinen yer tam bir pervasızlık örneğiydi: “Erdoğan burada kendisini yargı yerine koyarak AİHM’in kararı bizi bağlamaz dedi. O günden beri AİHM kararları yargıyı bağlamaz hale geldi, bugün AYM kararlarının gereği yapılmıyor aksine AYM üyeleri hakkında suç duyurusunda bulunulduğu bir döneme geldik. Nereden başladı bu cesaret?” Devleti, —tarihsel derinliği içinde— Kürtlere ve Kürt siyasetine yönelik tutumuyla yüzleştiren, hesap soran, siyasallaşmış yargıyı yargılayan, —mahkemenin kendisini ve olası yargısını umursamadan (muhatap almadan)— bir yandan kadim/kurucu devlet zihniyetine, bir yandan halka seslenen boyutuyla bir “kopuş” savunmasıydı Demirtaş’ın savunması. Hasılı; —baştaki sorumuza dönecek olursak— iktidarlarını bâki kılmak üzere Kürt’ü ve Kürt siyasetçisini günah keçisi kılıp hukuksuzca cezalandırmayı gelenekselleştirenlerin mahkemesine kopuş savunması dışında bir savunma vermek —eşyanın tabiatından mülhem— zaten mümkün de değildi.[10] Savunmasını, “Savunmamı, okuma yazması olmadan alın teriyle yedi çocuk yetiştiren babama, Tahir Usta’ya[11] ve bütün anne-babalara ithaf ediyorum” diyerek yürüten Demirtaş, karara ilişkin vasiyetini ise şöyle dile getirdi: “Kararı yüzüme karşı okumanıza müsaade etmeyeceğim. Karar açıklandığı zaman eşime, kızlarıma, sizlere vasiyetimdir; karar açıklandığı zaman davul-zurnalarla karşılayın.” Özgürlük mücadelesine bağlılığın ve kazanma umudunun altını çizerek sözlerini sonlandırdı, Demirtaş: “An tekoşîn an tekoşîn. Bijî têkoşîna azadiyê. An serkeftin an serkeftin!”

Çözüme dönük buluşmanın Kürtler’in ulus kimliği içinde tanınmasının ötesinde, yerel yönetimsel iradesiyle de tanınmasıyla gerçekleşeceğine işaret ediyordu, Demirtaş. Aslında Türkiye genelinde yerinden yönetimli anlayışın geçerli kılınması gerekmekteydi

BULUŞMA HATTI

Demirtaş’ın savunması, salt kopuşa sınırlandırılabilecek bir savunma değildi. Bütün bir tarihi yüküyle anlattığı ve mağduru oldukları kısır döngüden çıkış yolunda buluşmayı da teklif ediyordu savunmasında: “Gençlerimiz dağa çıkıp silah alsın istemiyoruz. Onaylamıyoruz, doğru bulmuyoruz. İyi bir eğitim alsınlar, silah tutmasın kalem tutsunlar. Güney Kürdistan Bölgesi’nde Xakurkê’de Heftanîn’de birbirine kurşun sıkan gençlerin acısını yürekten paylaşıyorum. Hepsi bu halkın gariban çocukları. Niye birbirlerine kurşun sıksınlar?” Kısır döngüden çıkış ve demokratik siyaset hattında buluşmanın gereğinden söz ederken ekliyordu: “Kürt gençleri dağa gitmesin diyorum ama onlar da bana dönüp güttüğüm siyasetten dolayı yedi yıldır hapiste olduğumu söylerse ne cevap veririm?’ 60 bin çocuk, bu ülkenin en değerli gençleri bu savaşta canlarını kaybettiler.’ Bunu söyleyecek bir Türk siyasetçi var mı? İçişleri Bakanı, ‘Kardeşini sarı torbada getireceğiz, ’diyor; ben, ‘hayatını kaybeden asker kardeşimdir’ diyorum. Aramızdaki ahlaki fark budur.” Kendi ikbali için savaşa sarılanların ikiyüzlü siyasetçiler; “halkın evlatlarının kanı üzerine kendisine iktidar alanı yaratanlar[ın] ahlaktan nasibini almamış vicdansızlar” olduğunu hatırlatıyordu. Çözüme dönük buluşmanın Kürtler’in ulus kimliği içinde tanınmasının ötesinde, yerel yönetimsel iradesiyle de tanınmasıyla gerçekleşeceğine işaret ediyordu, Demirtaş. Aslında Türkiye genelinde yerinden yönetimli anlayışın geçerli kılınması gerekmekteydi: “Kürtlere has toprağa veya bölgeye bağlı bir eyalet sistemindense bütün Türkiye’de yerelden yönetimin güçlendirilmesini savunduk.” Önemli bir vurgu: “Türkiye’nin genelinde yerelden yönetim güçlendirilirse Kürtler de kendi kaderini tayin hakkını bölünmeden kazanmış olur.” Bu anlayışı hayata geçirecek olanın demokrasiyi genişletmek olduğuna da değiniyordu: “Temsili demokrasiyi eksik demokrasi olarak görüyoruz. Doğrudan demokrasiye geçişi savunuyoruz. Demokratik özerklik bunun idari modelidir. Bunun adı özyönetim anlayışıdır.”[12] Demirtaş’ın buluşma hattını kurarken üzerinde durduğu bir diğer kavram, “demokratik ulus” kavramıdır. Öcalan’ın ilk kez dile getirdiği bu kavramın, Türk etnik kimliğine dayalı tekçi bir ulus değil; çok kültürlü, çok dilli, bölge ve köy meclislerini içerip doğrudan demokrasiye elveren, yüz yıllık Kürt sorununun çözümü için de anahtar bir kavramdır bu. Demokratik özerklik, özyönetim ve demokratik ulus açılımı dizgesel bir bütünlüktür.

Lafı fazla dolandırmadan şuraya bağlayayım: Denklemin, ‘devlet’ ve ‘silahlı güç-Öcalan’ (müzakere/mutabakat arayışı) üzerinden şiddetin kalıcı tasfiyesi ve demokratik çözüme eşitlenerek kurulması (şimdiye dek yaşandığı üzere) mümkün görünmüyor.

ÇIKARIMLAR

Kadim/kurucu devlet zihniyetini ve devletin o zihniyet uyarınca sürdüregeldiği ‘anti-Kürt’ (siyasi-hukuki) tasarruflarını karşısına alarak, o iradenin tayin ettiği mahkeme heyetine değil “halk”a konuştuğunu; hukuki geçerliliği olacak delillere dayanmaksızın gayri meşru (söz konusu kadim zihniyet ile güvencelendirilmiş) atıflarla (suç icat edilmek suretiyle) sanık sandalyesine oturtulduğunu söyleyen biri için kopuş savunmasının seçim/tercih değil eşyanın tabiatından gelen bir zorunluluk olduğunu herhalde teslim etmemiz gerekir. Onun ötesinde, Demirtaş’ın, ‘kopuş’ katında ifade ettiklerinden ziyade, benim ‘buluşma’ diye uygun gördüğüm başlık altında söylediklerinin olası ‘çıkarım’lar adına daha münasip olduklarını da teslim etmem gerekir. Dahası; Demirtaş’ın, ‘halk’ bileşimi içinde Türk’ten öte Kürt halkına ama daha da önemlisi o halk adına siyaset güden siyaset erbabına seslendiğini; eğer gerçekten farklı ve önemli (tarihe yön verecek) bir şey söylemiş olacaksa bunu ancak ikinci cenaha yönelik ihsaslarından çıkarsayabileceğimizi teslim etmemiz (belki de savunmayı oraya doğru yapısöküme uğratmamız[13]) gerektiğini düşünüyorum ben. Somutlayalım. Demirtaş, “gençlerimizin” (Kürt gençlerinin) dağa çıkmasını, silah kuşanmasını onaylamıyor, doğru bulmuyor. İyi eğitim almalarını, silah değil kalem tutmalarını istiyor. Gariban Türk ve Kürt halkı çocuklarının birbirine silah sıkmasının acısını yürekten paylaşıyor. Lakin, diyor, dağa çıkmayın desem, onlar da bana dönüp ‘sen sivil siyaset güttün de ne oldu; yedi yıldır içeridesin’ dese ne cevap veririm diye efkâr-ı umumiye sesleniyor. Demek, bu ülkenin en değerli altmış bin evladının ölümüyle sonuçlanan; Kürt’ün özgürce ve özerkliğiyle var olma talebini ‘şiddet’le (ve o doğrultuda işleyen her türden ‘ideolojik aygıt’ıyla) bastıran devlet, siyasi talebini silah zoruyla (devletinkinin ayna ikizi olan şiddet yoluyla) devlete kabul ettirmeye soyunmuş Dağ ve ikisinin arasında sıkışıp kalmış ‘sivil siyaset’ kurumunun birbirlerine dolanarak ürettikleri (kırk yıldır da çözülememiş) bir ‘çözümsüzlük’ yumağı var. Gerek ‘kopuş’, gerek ‘buluşma’ hattında dillendirilenlere (o demektir ki sorunun tarihsel derinliğine) dönüp bakmayı da ihmal etmeden soracağımız soru şu: Bu üç  bileşenli denklemde bileşenlere ne yüklemeliyiz ki eşitliğin öte yanı ‘çözüm’ olsun. Demirtaş, çözüme sıvanma eşiğinden ortaya sesleniyor: ‘Kendi ikbali için savaşa sarılanlar ikiyüzlüdür; halkın evlatlarının kanı üzerinde kendisine iktidar alanı açanlar ahlaktan nasibini almamış vicdansızlardır.’ Kanımca, denklemin bileşenlerine yükleyeceklerimizi tayin etmeye doğru atacağımız ilk adımın mihenginin (ya da çözümsüzlük yumağından çekeceğimiz ilk ip ucunun) akan kanı kimin (nasıl, ne kadar) siyasi ikbal kaygısıyla istismar ettiğini teşhis (ve teşhir) etmek olduğunu ihsas ediyor Demirtaş. Katılıyorum. Lakin, her ne kadar ortaya sesleniyor gibi olsa da Türkî sivil siyaset kurumuna seslendiğini ve ama aynı zamanda kendi tarafına ‘anlaşılır’ bir sesle seslenmediğini (seslenmekten imtina ettiğini) de anlıyorum ben. Peki, o zaman soru şu: çözümsüzlüğün bileşenlerinin anılan (insandan, yaşamdan yana) ahlaktan nasiplenme/ nasiplendirilme şansları ne ve nasıl yapmalı? Çözüme doğru yol alışın ilk adımı/ amacı akan kanın durması (silahın tasfiyesi) ise, diyor Demirtaş (Devlet’e sesleniyor), Abdullah Öcalan’la görüşecek, müzakere edeceksiniz. Öcalan’ın biatçısı (şeyh-mürid ilişkisi içinde) olmadığı gibi, PKK’nin serencamını tartışacak konumda da olmadığını anan Demirtaş, Öcalan’ın, “barış için iğneyle kuyu kazan”, durmayan kan karşısında çaresizlikle saçını başını yolan, kanı durduracak dirayeti göstermesi için önünün açılmasını ısrarla talep eden “sıradışı siyasi bir aktör”; hem Kürtler hem de Türkler için, İmralı’da olsa bile “demokratik perspektif”i (“demokratik özerklik, demokratik ulus, demokratik cumhuriyet” kavramlarını) geliştirecek ehliyette bir şans olduğunu hatırlatıyor. ‘Çözüm Süreci’nin kim tarafından akamete uğratıldığını (devletiyle, siyasetçisiyle) tartışmak (hesap almak-hesap vermek) üzere İmralı’da buluşmayı teklif ediyor. Soru(m) şu: Her ne kadar, 1978 Kasım’ında Fis köyünden “Bağımsız, birleşik, demokratik Kürdistan!” şiarıyla yola çıkıp silah kuşanan Öcalan İmralı’da “demokratik ulus” kabulüne gelmişse de, her Öcalan atfının (tayin edici değer yükleniminin) kurucusu ve önderi olduğu silahlı yapının yaptırım gücünün (hem devlet hem de adres gösterenler tarafından) kabulü anlamına geldiğini/geleceğini görmemek mümkün mü? Kudreti Öcalan’da tecessüm eden örgütün o kabule şayan olmaklığını temin eden eylemliliğinden (namlu göstermekten) barış adına vazgeçmesini beklemek, —safiyane bir tavır değilse— samimiyeti sorgulatan bir hal değil midir? Ya da, düşman ve düşmanlaştırma ihtiyacını Kürtler üzerinden karşılamayı kurucu ve idame ettirici bir değer olarak benimsemiş Devlet’in öylesi bir itimat ve iltifatkârlığa tâbi olmasını bekliyor olmak, olmayacak duaya el açmak değil midir?[14]-[15] Üstelik, ‘Kürt Sorunu’nun demokratik çözümünü, ‘Ver silahı, al demokratik çözümü’ diye bir beklentiye yıkmak ne kadar akıl kârıdır ya da öyle bir mutabakat ne kadar çözümün demokratik yollarını açar? Zira, Demirtaş, savunmasının sonunda “çözüm yöntemlerini” sıralarken 1. maddede muhatapların silahlı mücadeleye son vermesi gereğini andıktan sonra kalan altı maddede (“Geçmişte yaşanan acıların, işlenen suçların araştırılıp hakikatle yüzleşmenin sağlanması” maddesi dışında) sorunun çözülmüş hali de demek olan ideal bir anayasal vasat talep ediyor.[16]

Karl Marx’la yaklaşalım Demirtaş’a. Marx, maymun anatomisinin anahtarının insan anatomisinde yattığını söyler. Yani, insana bak, maymunu anla. Bugünün verili gerçekliği ‘çözümsüzlük’ anatomisini yansıtıyorsa, bu, denklemimizin (eşitliğin beri yanındaki) bileşenlerinin anatomisine dair de bir şey söylemeli —yukarıda andığım üzere.

Lafı fazla dolandırmadan şuraya bağlayayım: Denklemin, ‘devlet’ ve ‘silahlı güç-Öcalan’ (müzakere/mutabakat arayışı) üzerinden şiddetin kalıcı tasfiyesi ve demokratik çözüme eşitlenerek kurulması (şimdiye dek yaşandığı üzere) mümkün görünmüyor. Bu noktada, Demirtaş’ın ‘akan kanı siyasi ikballeri adına istismar eden ikiyüzlüler’ine dönmekte yarar var. Atıfta bulunulan hâkim ulusun “milli mutabakat cephesi” ise eğer, o cenahın, mevcut hâkimiyeti tasfiye etmek üzere yola çıkana ram olmak suretiyle hâkimiyetini gözden çıkarmasını beklemek, akan kanı siyasi ikbali için tasarruf etmekten vazgeçmesini talep etmek beyhude olsa gerek. Peki o zaman ne kalıyor elimizde, denklemi ‘demokratik çözüm’e denkleştirebilmemiz için: Kürt sivil siyaset kurumunun iradesini, mücadelesini, direnişini, devlet üzerinde yaptırım gücü olacak düzeye yükseltmek! Savunması, Kürt Sorunu’nun demokratik çözümü için —somut koşulların nesnel tahliline dayalı— bir ‘manifesto’ olarak kabul görecekse eğer, siyasi istismarcıların Kürt sivil siyaset kurumunda olduğuna da açıkça işaret etmesi gerekmiyor mu(ydu) Demirtaş’ın? İradesi Dağ bürokrasisi ve İmralı’ya ipotekli, düzen içre seçime odaklı siyaset güdenleri? Cumhurbaşkanlığı seçimi ve genel seçim sonrası son mektubunda şöyle demiyor muydu, Demirtaş: “Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, demokratik Kürt siyasi hareketinin en büyük özelliklerinden biri, sadece bir seçim partisi veya seçim hareketi olmamasıdır.” Parti’nin, “halk mücadelesi ve halk hareketi”ne yaslandığını unutmaması gerektiğini hatırlatmıyor muydu? Eleştirel sesinin kurumlardan kendine yankılandığını, ‘kendini öne çıkarıyor’ düşüncesiyle linç edilmek istendiğini, vefasızlık gösterildiğini, siyasetin toplumsal katta yapıcı bir tarzda örülemediğini, “kraldan çok kralcı” olunduğunu; “kapsamlı bir yeniden yapılanma sürecini başlatma”nın kaçınılmaz, sürece cevap verecek “büyük bir yenilenme hamlesi”nin ihtiyaç olduğunu? Savunmasında, çözüm için, “Türkiye’nin ana akımında yer alan bu ülkenin Alevileri, sosyalistleri, Kemalistleri, Kürtleri, muhafazâkarları ve ayrı bir başlık olarak kadınları bir araya gelmelidir” diyen, “seçim ittifakı gibi kısır ittifaklardan bağımsız bir şekilde nereden geldik, nereye gidiyoruz üzerine tartışıp bir yol haritası çıkarabil[mek]” gerektiğini vurgulayan Demirtaş’ın sivil siyaset kurumunu —müstakil irade sahibi olmanın da ötesinde— siyasi dönüştürücü iradeyi toplumsallaştırmaya, toplumun kendisini siyasi özneler (failler) haline getirmeye çağırması; mağduriyet muhafazakârlığı ve sorunun demokratik çözümü tellallığı ile yetinip çözüm iradesini İmralı’ya havale ederek siyasi ikbal gözeten Kürt siyaset erbabını açıkça işaret etmesi gerekmiyor m(uydu)? Kraldan çok kralcı olduklarını söylediği istismarcılara, “Kral çıplak!” diye seslenmesi? Karl Marx’la yaklaşalım Demirtaş’a. Marx, maymun anatomisinin anahtarının insan anatomisinde yattığını söyler. Yani, insana bak, maymunu anla. Bugünün verili gerçekliği ‘çözümsüzlük’ anatomisini yansıtıyorsa, bu, denklemimizin (eşitliğin beri yanındaki) bileşenlerinin anatomisine dair de bir şey söylemeli —yukarıda andığım üzere. Belki, Freud’dan da dem vurmalıyız Demirtaş’a. Malum hikâye; Freud, günün erkek-egemen/baba-erkil anatomisine bakarak “İlkel Baba” tahayyülünü gerçekleştirir. Bir zamanlar, kadınlar dahil tüm zenginliğe sahip ceberut bir baba vardır ve tahakkümü altındaki erkek çocuklar tarafından öldürülerek egemenliğine son verilir. Lakin, körle yatanın şaşı kalkmasının kaçınılmazlığı misali, babayı öldüren oğullar babanın yasasını (babanın şiddeti ile özdeşim kurup ayna ikizi olarak) üstlenir ve böylelikle (totemi ve tabusuyla) erkek-egemen kervan yürür. Türklerin ve Kürtlerin babayla (‘devlet baba’) münasebet hikâyesini de (teşbih hoşgörüsüne yaslanarak) benzer minvalde anabiliriz. Türk ‘milli mutabakat cephesi’, babaya tabiiyet üzerine kuruludur (yani, aşılamamış baba ve sopası ile özdeşim kuranların cephesidir orası). Kürtler ceberut babaya zaman zaman isyan ettiler —son isyanda da olduğu üzere. Babayı öldüremediler ama babanın ayna ikizi “Önder”le özdeşim kurarak (‘örgüt kimliği’) büyüdüler. ‘Önder’ devlet babanın eline geçti, İmralı’da babanın ayna ikizi babalıktan (Murray Bookchinler, vs.) farklılaşarak demokratik özerkliğe, demokratik cumhuriyete teşne bir ‘demokratik-siyasi’ kendilik inşa etti.[17] Lakin, Önder’in esas babanın şiddetini üstlenerek kurduğu (ilkel) kendilikle özdeşiminden ekmek yiyen Dağ oralı olmadı —kaldı ki, öylesi sopalı rejimi için münasip/kullanışlı düştüğünden devlet baba da onu (oğullarından saklayarak) tecrit etti.[18] İşte, Demirtaş, babaya isyan edip öldürerek (mütehakkim iradesini şiddetle yıkarak) farklılığını kabul ettirmeye soyunan Dağ ailesinin yolundan sapandır (birilerine göre ‘sapkın’dır o). Demem o ki, Demirtaş, Önder babanın ıslah olmuş (kendinde yıkıp yerine inşa ettiği eşitlikçi-demokratik) meşrebine dahil olandır —Dağ ailesinin de, devlet babanın da işine gelmeyecek bir kopuştur bu. Devlet baba da ekmek yediği âleme halel getireceği kaygısıyla yedi yıldır içeride tutmaktadır onu. Tahir Baba’nın evladı Demirtaş, babayı öldürerek (babaya isyan ederek) babalığını kurmak (Dağ ailesinde kalmak) yerine, gelişerek-olgunlaşarak (İmralı’nın İmralı’da inşa ettiği kumaşa kendini katarak) kurduğu siyasal kimliğiyle tanınmak, kabul görmek istiyor şimdi —Dağ’ın temsil ettiği, cari Kürt sivil siyasetinin tâbi olduğu aile ve kültür onu aile dışına itip yalnızlaştırırken.[19] Demirtaş, savunmasında, Devlet Baba’dan kopuşu gayet güzel dile getiriyor ama kendisini yalnızlaştıran (aile dışına iten) ikiyüzlülere açık ve doğrudan seslenmekten (aileden kopmama ihtiyacıyla) imtina ediyor. Şunu söyleyebilirim; Devlet’e/iktidara karşı savunusunda kopuşu göze alan Demirtaş, doğrudan eleştiriyi göze alamayarak ‘aile’sine yönelik bir ‘uyum’ savunusu kurmaya çalışıyor.[20]-[21] Eğer Demirtaş, Kürt siyasetinin verili gerçekliğinden kopuşla Kürt siyasi tarihi ve mücadelesini farklı bir yere doğru bükmeyi murat etmişse yolu kapatanlara doğrudan seslenmeyi ve o sesle yolu açmayı göze alabilmelidir.[22]-[23]-[24]-[25]-[26]

KAYNAKLAR

[1] Benzer şekilde, Sokrates, varoluşsal etik anlayışını kimsenin yargılamaya hakkı olmadığı iddiasını, –türlü uzlaşı tekliflerini reddedip– baldıran zehrini içmeyi göze alarak sahiplenmişti. Georgi Dimitrov, komünistlerin suçlandığı Reichstag yangınına ve Komünist Parti yöneticilerinin kampları boylamış olmaklığına rağmen Goering’in yüzüne karşı komünist olmanın onurunu ve Sovyetler Birliği’ne bağlılığını haykırmıştı. Sokrates ve Dimitrov gibi, Fidel Castro ve Rosenbergler’in savunuları da kopuş niteliğindeydi. (Yararlanılan kaynak: Savunma Saldırıyor/ Jacques Verges, çev. Vivet Kanetti, Metis Y., 1998.)

[2] 16 Mart 2016’da, Cumhurbaşkanı Erdoğan Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlediği muhtarlar toplantısında “milletvekillerinin dokunulmazlığı” konusunu gündeme getirdi. Konu, anayasa değişikliği teklifi olarak Meclis’e geldi. Tartışmalar sürer, partilerin olası tavrı değerlendirilirken Başbakan Davutoğlu HDP’ye ilişkin şunları söylüyordu: “HDP’nin ne diyeceği zaten belli ve onların ne dediğinin de ne millet nezdinde ne de bizim nezdimizde hiçbir itibarı yoktur. Millete savaş açanların, millet evlatlarını otobüs duraklarında katledenlerle dayanışma içinde olanların sözlerine itibar edilmez.” Hakkında dosya bulunan milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin anayasa değişikliği teklifi TBMM Başkanlığı’na sunuldu. TBMM Anayasa Komisyonu teklifi görüştü —türlü dövüş kıyamet sonrası— komisyonda kabul edilen teklif Meclis Genel Kurulu’nda da (CHP’nin verdiği destekle) 376 oyla kabul edildi. HDP Eş Genel Başkan Yardımcısı Aysel Tuğluk, 58 HDP’li milletvekilinin imzaladığı dilekçe ile kanunun iptali ve yürürlüğünün durdurulması için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Anayasa değişikliğine ilişkin kanun 8 Haziran 2016’da Resmi Gazete’de yayımlandı.  

[3] Demirtaş’ın savunmasına ilişkin alıntılar Gazete Duvar’ın 11 Ocak 2024’te güncellediği savunma tam metninden yapılmıştır.

[4] Demirtaş, “Seni başkan yaptırmayacağız!” çıkışını 17 Mart 2015’te yapıyor. Sonraki gelişmeleri dikkate alırsak müthiş bir politik sezgiden söz edebilir miyiz?

[5] Demirtaş, hendeklerin açılmasının görmezden gelindiğini, silahlı gençlerin üzerine tankla gidildiğini, sivil halka zulmedildiğini anarak Hendek çatışmalarındaki Fetullahçı darbe tezgâhını işaret ediyor –ki, o harekâtı yürütenler sonradan Meclis’i de bombalamışlardır. Ve şu anlamlı: “Bir devlet bunu neden yapar? Nedenleri daha sonra ortaya çıktı. Devlet Bahçeli ve Erdoğan bunu biliyordu!”

[6] “Kürdistan coğrafyadır var, orayı kabul et. Sınırlarını çizmeye de gerek yok. Tarih boyunca Kürdistan’ın sınırları çizilmemiş coğrafya olarak var. Bunun inkâr edilmemesini istiyoruz. Kürtlerin nüfusunun çoğu Kürdistan coğrafyasının dışında yaşıyor.” Demirtaş, ısrarla, Kürtlerin anavatanının Kürdistan olduğunun, inkârının insanı ve insanlığı inkâr, riya ve onursuzluk olacağının altını çizdi: “Bir siyahi siyahiliğinden utanırsa beyaz olmak isterse bir üzülüyoruz. Utanç duyuyoruz. Bize Kürtlere bu dayatılıyor. Köle lazım size! Hayır, biz özgür insanlarız, bizim milli marşımız var. Kaç Türk bunu biliyor?” Bilmeden huylananlara Demirtaş sonradan açıklama getirdi: “Kürt Milli Marşı Ey Reqîb’i ben yazmadım. 1946’da Mahabad’da Dildar yazdı cezaevinde. Herhalde oradan kafalar karıştı, cezaevi olunca Demirtaş yazdı sanıyorlar.”

[7] Demirtaş Kürt ulusal kimliğinin çerçevesini kurarken sık sık Kürtlerin İslam anlayışına da atıfta bulundu ve “siyasi İslam” tavrından farklılığına işaret etti. Allah’ı bile kandırmayı göze almış (dolayısıyla, dünyevi hukuksal herhangi bir üst iradeyi hakça tanımalarının da beklenemeyeceği) “siyasal İslam fırıldaklığı”ndan farklı bir İslam medeniyetine aitti Kürtlerin Müslümanlığı: “Siyasal İslamcı değil, Müslümanız. Kadın özgürlükçüyüz.” Bilime itibarı dahil (lakin son üç yüzyılda Batı medeniyeti karşısında gerileyerek siyasal İslam sığınağına muhtaç olmuştu) İslam medeniyetini övgüyle anan Demirtaş, Muhammed’in dönemin en büyük sosyalisti, camisinin halk meclisi/ komünü olduğu tespitini paylaştı ve İslam anlayışını daha da derinleştirerek şunu hatırlattı: “Allah’ın kozmik gücü evrenin potansiyeline sinmiştir. Bütün evren Allah’ın sınırsız ve boyutsuz gücü etrafında dönmektedir.” Müslümanlara bilhassa okuyup hakikati teslim etmelerini tavsiye ediyordu: “Ekososyalizme en uygun düşünce İslamiyettir.” Demirtaş’ın hukuk dışı (gayri adil) yargısal tezahürleriyle birlikte cari ‘siyasal İslam kültürü’nden farklılığı içinde Kürtlerin İslam anlayış ve yaşayışından dem vuruşu anlaşılabilir. Lakin, Demirtaş’ın dinle kurduğu ilişkide farklı kişisel bir boyutun (derinlik, ihtiyaç) yansıdığı da yadsınamaz herhalde. 

[8] “Kürtçenin eğitim dili olması için yaptığımız etkinliğin üzerinden 9 yıl geçmiş, FETÖ’cü savcı hakkımızda fezleke hazırladı. Kim hakkımızda fezleke hazırlasa kurtuluyordu. Kim ki bize çok ceza verdi, bakan yardımcısı oldu, HSK’ya alındı. Bu fezlekeleri hazırlayanlar ödüllendirildi. Bakın bir konuşmada ‘Putin ile görüşmek için dört takla atıyorsunuz’ demişim. Bana cumhurbaşkanına hakaretten üç buçuk yıl ceza verildi.”

[9] Demirtaş savunmasında Bahçeli-Erdoğan ittifakının tarihinin 15 Temmuz olmadığını, ittifakın 7 Haziran gecesi kurulduğunu vurguladı: “Kürtlere karşı dışarıda ve içeride savaşacaksan seni başkan yapacağız dediler.” Kurulan kumpas görülmekte olan davaya da yansımıştı. Devletin yan gücü olan Ülkücü güç ilk kez devleti ele geçirmişti. Yedek güç değil, bizzat devletin sahibi idiler artık. İttifak; Ülkücüler, Ergenekoncular, Perinçekçiler, siyasal İslamcılar arasında kurulmuştu. Bazı muhaliflerin Cumhur İttifakı’ında arıza var tespiti de doğru değildi. Devlet şu ân MHP’ydi ve devleti MHP yönetmekteydi. Birçok adliyede MHP mafya terörü vardı. Fetullahçılar’ı darbe girişimlerinde oyuna getiren de anılan ittifaktı.

[10] Verge şöyle der: “Diyalog isteği siyasi nedenlerle baştan mevcut değilse ve mevcut olması olanaksızsa, sanığın anlayış elde etmek için yapacağı her deneme, uyum davasını kusursuzca taklit etse dahi, korkunç bir hezimetle sonuçlanacaktır.” (Savunma Saldırıyor, s. 27.) 

[11] Demirtaş’ın babası Tahir Usta, 31 Aralık 2023’te vefat etti. Savunması süren Demirtaş babasının cenazesine katılmamayı seçti. Avukatı Ramazan Demir, Demirtaş’ın babasına veda notunu sosyal medya hesabından paylaştı. El yazısı notunda şöyle diyordu, Demirtaş: “Merak etme baba, yüreğimiz bu hücreden büyüktür. Hakkını helal et. Nasırlı emekçi ellerinden bin defa öpüyorum. Mekânın cennet olsun!”

[12] Demirtaş, Hendek çatışmaları münasebetiyle suçlama konusu yapılan “demokratik özerklik” kavramına açıklık getirirken, kavramın (ya da açılımın) tüm seçim beyannamelerinde yer aldığının; sözgelimi DTP’nin tutum belgesinde (2010) halkın karar süreçlerine katılımı demek olan kavrama yer verildiğinin; 2014 seçimlerinde kampanyalarının sloganının “Demokratik Özerklik ile Özgür Kentler” olduğunun ve hiçbir zaman da yasaklanmadığının (tutumun HDP için de geçerli olduğunun) altını çiziyor: “Demokratik özerkliği bugüne değin hep savunduk. Sistematik bir biçimde hiçbir taviz vermeden bir düşünceyi siyasi program olarak savunmuşuz.” Dolayısıyla, demokratik özerklik fikri hendek-barikatla ortaya çıkmış değildir; DEM Parti programında da vardır; terör faaliyeti gibi ya da bölücülük olarak görülmesi doğru değildir. (Demirtaş, özerkliğin somut olarak nasıl yapılandırılacağını da tarif ediyor.)

[13] Demirtaş savunmasında çok şey anlattı. Ayrı ayrı kıymetli. Ancak, bu yazının muradı, söylenen kıymetli çok şeyin ve ihsas düzeyinde kalanın örttüğü şeyi görünür kılmaktır. Dahası, Kürt siyaset kurumunun savunmayı örten sessizliğinin neyi örttüğünü açığa çıkarmak.

[14] Demirtaş, savunmasında, silahların susturulmasının ötesinde yüz yıllık ‘Kürt Sorunu’nun çözümü için de Öcalan’a gidilmesinin kaçınılmaz olduğunun altını çiziyor. ‘Madem PKK ile savaş yürütüyorsun onun önderi ile konuşacaksın’ derken, yanına, “demokratik özerklik uzlaşma ile olur, rıza üzerine inşa edilir; silah ile olmaz, hendek ve barikatla olmaz”ı da iliştiriyor. Değerlendirmem o, ‘siyaset’ ve ‘müzakere’nin eşdeğerli kıymetini anarken Kürt Sorunu’nun çözümünde İmralı’nın iradesini siyasetin önüne çıkarıyor Demirtaş  (“Çözüm önerimiz açık, aleni. Bir masa etrafında oturup konuşalım… Kiminle konuşulacağı soruluyorsa bu son derece gereksizdir. Kürtlerin temsilcileri vardır… Biz bu yüzden Abdullah Öcalan diyoruz”). Ya da, iki arada bir derede kalmaklık hali yahut ‘aileden kopmamış olma’ ihsası.

[15] Hatip Dicle, 8 Kasım 2023’te Ahmet Dicle’ye verdiği (ve twitter’da paylaşılan) mülakatında, Öcalan’ın ’93 Newroz’u öncesi (17 Mart) Özal’la münasebeti dahilinde ilan ettiği tek yanlı ateşkesten 2008-2011 Oslo Süreci ve nihayetinde (içinde Dolmabahçe Mutabakatı ve mutabakat masasının devrilmesi de dahil) Aralık 2012-Nisan 2015 Çözüm Süreci’ne uzanan tarihsellik içinde Öcalan’ın açtığı müzakere fasıllarının Devlet tarafından nasıl karşılandığının (nasıl kullanılıp nasıl nihayetlendirildiğinin: ‘Sen önce silahlı mücadeleyi bitirdiğini söyle!’) bir dizi örneğini de vermiş oluyor.

[16] ‘Ver silahı, al demokratik çözümü’, Türk toplumu/devleti kadar ve ama asıl —kırk yıldır Dağ bürokrasisinin vesayetinde yaşamış— Kürt toplumunun demokratik geleceği açısından da sorgulanmaya değer.

[17] Kimin söylediğini şimdi anımsamıyorum ama denk geldi: “Devrimcinin onuru [marifeti ya da mahareti de diyebiliriz] yıkmak değil, inşa etmektir.”

[18] Öcalan, —Hatip Dicle’nin anlatısından öğreniyorum— “Mandela’ya hak veriyorum; yapabileceklerimi yapmak için fiziki özgürlüğüm şart” demiş. Mandela’nın şartlarının farklılığını bir yana koymakla birlikte, asıl, Öcalan’ın ‘barışçıl-demokratik’ yönelimli fikriyatının maruz kaldığı tecritin önemli olduğunu düşünüyorum ben.

[19] Bilindiği üzere, ergenlikte ödipal çatışma yeniden alevlenir. Geçmişte/derinlerde babayla çatışmasını aşamamış (takılıp kalmış) olanlar ergenlikte işi serkeşliğe vurma eğilimindedir —baba şiddetle reddedilir; reddedilen babanın bir örneği olmak suretiyle babaya kafa tutulur (babalanılır). Söz konusu çatışmayı layıkıyla halletmiş olanlarsa gerçekten özgün, sahici, özerkliği temin eden farklılıklarıyla babayı aşarlar. Eril şiddet kültürünün (eril tahakkümün) ailesine mensup olanlar (babalanma kültürü mensupları) bu ikincileri elbirliğiyle aşağılar, değersizleştirir, erişemedikleri şeyi mundar addederler. (Faşistlerin entelektüeli aşağılaması, bir sapkın —“entel-dantel”— olarak değersizleştirmeye çalışması da benzer kaynaktan beslenir.)

[20] Demirtaş’ın savunusunda Öcalan’ın kutsanan kimliğine göndermelerinin ötesinde, ‘ulusal kimlik’ bağlamında İslam ve Kürt inanç dünyasına sıklıkla atıfta bulunmasını da aileye aidiyet kaygısına yoruyorum ben.

[[21] Okurun dikkatini şuna çekmek isterim: ‘Çıkarımlar’ başlığı altında söylediklerim, Demirtaş’ın —mahkeme heyetine yönelik— savunmasında ‘doğrudan’ mevcut/cari Kürt sivil siyaset bürokrasisini karşısına alarak eleştiri yapması gerektiğine değil; Kürt sivil siyasetinin ‘çözüm’ denklemini kurmak üzere yapıcı/yaptırımcı yol alabilmesi için Demirtaş’ın tavrının ne olması gerektiğine işaret etmek üzere kaleme alınmıştır.

[22] Yazımın ana izleği Demirtaş’ın savunmasını kopuş ve buluşma hatlarıyla değerlendirip o boyutlara ilişkin çıkarımlarda bulunmak üzerine kurulduğu için o farklı sesle nasıl bir yol açılacağına dair paylaşımda bulunamıyorum. Ancak şunu söyleyebilirim; mesele, anayasal eşit yurttaşlık bağlamında Kürt ulusal kimliğinin tanınması, demokratik ulus kabulü, oraya doğru yol almak üzere demokratik özerklik/özyönetimse, siyasi mücadele hattının ulusallık katında kurulması (farklı ideolojik yönelim ve sınıfsal aidiyetlerin ötesinde en geniş yelpazeye içerilmesi, mücadelenin tek bir siyasetin tekeline mahkûm edilmemesi) icap eder. Ulusal kimlik algısının kuruluşunda Dağ efsanesinin payını da hesaba katarsak, açılacak yolun, Hegel’in “aufhebung” (içererek aşmak, iptal etmek) kavramıyla karşılanması uygun olacaktır. Kuşkusuz, Türkiye sol/sosyalist demokrasi güçlerinin de ortak siyasi coğrafyada halk/lar özgür olmadıkça kendilerinin de özgür olamayacağını, sınıf temelli mücadeleyle halk(lar)ın özgürlük mücadelesinin iç içe geçmesinin bir zaruret olduğunu idrak etmeleri temennisiyle birlikte.

[23] Önceki dipnotla da bağlantılı olarak, söz konusu yolun açılışını Kürt halkının özneliğine yormamızın hikmetini Hegel’in “efendi-köle” diyalektiği içinde mütalaa etmekte yarar var. Zira, ‘efendi’, ‘köle’ karşısında —tek yanlı— kabul edilmişlik özbilinci ile vardır. Dolayısıyla, karşılıklı kabul edilme özbilincini kuracak olan (kölelik ilişkisi içinden geçmiş, köleliği diyalektik olarak ortadan kaldırmaya yatkın) köledir. (Tabii, ‘efendi’ – ‘köle’ kategorilerini günün somut gerçekliğine yansıtılmış nitemler olarak almamak, felsefi duyarlık hattında kalmak şartıyla!) Şunu da ekleyeyim; savunmasının sonunda çözüm önerileri olarak sunduğu yedi maddenin 5.’sinde, “Geçmişte yaşanan acıların, işlenen suçların araştırılıp hakikatle yüzleşmenin sağlanması” gereğini dile getiriyor Demirtaş. Ben, bütün bu söylediklerimle, son kırk yılın ne getirip ne götürdüğü, yaşananlarla yüzleşme ve hakikat arayışının bilhassa da Kürt toplumu için elzem olduğu, Demirtaş’ın farklı yol açışının böylesi bir hesaplaşmayı kaçınılmaz kıldığı kanaatindeyim.

[24] Yusuf Ekinci, Kürt Sekülerleşmesi/ Kürt Solu ve Kuşakların Dönüşümü’nde (İletişim Y., 2020) sekülerleşmeyi ivmelendiren ‘Kürt solu’ndan söz ediyor. Bense, Ekinci’nin aktardıklarında, gerçek sol/siyasi özne haline gelememiş (giderek sözü edilen sol siyasete itimadı sarsılmış) Kürt halkının çözünüşünün (kendiliğinden asimilasyonun) bir emaresini görmüştüm öncelikle. Hatta, hayal kırıklığı, küskünlük ve itimatsızlığın yer yer manevi çürümeye yol açtığı izlenimimi de ekleyerek.

[25] Savunmanın tam metni UYAP’a düşmüş müdür bilmiyorum —ben bu yazıyı hazırlarken yoktu. Savunma (Demirtaş’ın denetiminde) bir kitap olarak temize çekilir ve savunmaya yönelik değerlendirmelerle birlikte yayımlanırsa demokrasi mücadelemiz adına müstesna bir kazanç olacaktır elbet.

[26] Ben bu yazıyı (25. dipnotuyla birlikte) noktaladıktan sonra Başak Demirtaş, eşini ziyareti sonrası, “biz” kipini kullanarak İBB için —partisi de uygun görürse— aday (adayı) olma arzusunu/arzularını ‘İrfan Aktan’a dile getirdi (dolaylı olarak ilgili çevrelere beyan etti). Gelişmeyi yazımın ruhuyla değerlendiren —biz— iyimserler, bu hamleyi, bazı siyasi kazanımlara yönelik ‘mübadele politikası’ndan ziyade Demirtaş’ın mevcut parti bürokrasisini kırıp kendi anlayışına yeni bir siyaset alanı açma müdahalesi olarak değerlendirirken seçim pazarı tezgâhlarında kartlar yeniden dağıtılmaya başladı —pazar epey hareketlendi-renklendi. Toz-duman arasında parti elçisinin Edirne ziyareti de oldu. Nihayetinde Başak Demirtaş, “Tüm halkımız ve partililerimiz bilmeli ki bütün kararlar Partimizle tam bir uyum ve koordinasyon içerisinde alınmıştır,” diyerek “İBB adaylık beyanı[nın] bir başvuruya dönüşmemesi konusunda” Parti ile görüş birliğine vardıklarını ifade edip oyunu noktaladı. Yaşananlardan Parti’nin ve DEM’i destekleyen halkın yeni bir güç devşirdiği Selahattin Demirtaş dahil olayın kahramanları tarafından teyit edildi. Tarihi ‘Demirtaş Kobanê Savunması’ âdeta sisler arasında hatırlanan bir rüyaya dönüşürken onlar erdi muradına biz uzandık kerevete —yeniden.

Kant’ın; "Aydınlanma; kişinin kendi aklını kullanmaya cesaret etmesidir!" (Sapereaude) sözüyle dönüp Anadolu’ya baktığımızda; aradan asırlar geçmesine rağmen toplumsal olarak henüz, toplumsal aydınlanmaya ihtiyaç duymanın yakınından bile geçmediğimiz ve bireysel olarak da aydınlanma çabasında olmadığımızı görürüz.

SAPERE AUDE!

Cumhuriyeti 100 sene önce ilan ettik fakat hâlâ inşa edemedik. İnşa edemediğimiz hususlardan birisi de yurttaşlık ve birey olabilme şuurudur. Anadolu’da birçok insana hâlâ; araştırmadan, okumadan, soruşturmadan, her şeyi kendi akıl süzgecinden geçirmeden itaat etmek kolay gelmektedir.

CUMHURİYETİ 100 SENE ÖNCE İLAN ETTİK FAKAT H  L   İNŞA EDEMEDİK

Bilinçli yurttaşlar, yöneticilerden ehven-i şer’i değil; en iyisini isterler. Kötünün en iyisi bir kısır döngüdür. Demokrasi, kamu hukuku, ekonomi, özgürlükler gibi konularda en iyisini istemek aynı zamanda en iyisinin ne demek olduğunu öğrenmekle olur.

BİLİNÇLİ YURTTAŞLAR EN İYİSİNİ İSTERLER

Mevcut iktidar yıllarca ‘CeHaPe zihniyeti’ söylemiyle halkta muhalif seçmene ilişkin negatif bir algı oluşturdu. CHPliler halktan kopuk, boğazdaki yalısında viski içen ayrıcalıklı bir azınlık olarak resmedildi. Ancak geldiğimiz noktada asıl halktan kopuk olanın iktidar ve destekçileri olduğu ortaya çıktı.

HALKTAN KOPUK OLANIN İKTİDAR OLDUĞU ORTAYA ÇIKTI

Emekçilerin, emeklilerin ve genel olarak ücretli kesimin canını dişine takıp çalışsa da ay sonunu getiremediğini, ciddi bir barınma ve beslenme krizi yaşadığını bilmiyorlar ya da bilmek istemiyorlar. Böyle bir ortamda kim halktan kopmuş buyurun siz karar verin. 

BARINMA VE BESLENME KRİZİ

Halk inanılmaz bir hızla yoksullaşırken belli bir kesim aynı ivmeyle zenginleşiyor. En küçük ilçelerde dönen yolsuzlukları ve buna bağlı olarak gerçekleşen haksız zenginleşmeyi görünce daha büyük ölçekte dönen dolapları hayal bile edemiyoruz.

HALK YOKSULLAŞIRKEN BELLİ BİR KESİM ZENGİNLEŞİYOR

Devletin genel olarak popüler kültüre dayanan meşruiyet tesisi, onu tam anlamıyla popülist hale getirir. Eğer popülizm, bir topluluğun veya kültürün değerine beslenen inanç ise popülist bir devletin yapacağı da kendi kendini yüceltmesidir ki bu da devletin son tahlilde cemaatleşmesine yol açar.

Siyasal birlikten kastımız, bir etnisiteyi, bir ırkı, bir kültürü, ideoloji veya doktrin formunda tek bir hakikati toplumun ortak özü olarak tayin etmek değildir.Bu, beraber yaşama formu olarak Devleti ima eder.

Belki, ayrıca yaşamlarını teşhir etmenin, aynı imkanlara sahip olmayanlara karşı yapılacak bir saygısızlık olduğunu da düşünüyorlardır. O zaman iktidar partisi mensuplarının yaşadıkları lüksü paylaşma merak daha ilginç hale geliyor. Hangi saiklerle hareket ettiklerini anlamaya çalışmamız gerekiyor.

BU KİŞİLER NEDEN LÜKS YAŞAMLARINI “TEŞHİR” EDİYORLAR?

Uzun süreler mütevazi koşullarda yaşayan, daha iyi maddi olanaklara sahip olanlara imrenerek bakan, kendilerinin bu imkanlara hiçbir zaman erişemeyeceğini düşünen kişiler siyaset aracılığıyla birdenbire öngöremedikleri düzeyde bir maddiyat kapısının açıldığını görünce, kendilerini bu imkanlardan yararlanmaktan alıkoyamıyorlar, Teşhire gelince, bunun altında yatan duygu ise güvensizlik.

TEŞHİRİN ALTINDA YATAN DUYGU GÜVENSİZLİK

Siyasette birdenbire maddi imkanlarını genişleyenlerin eriştikleri konumu teşhir merakı şüphesiz tek partiye inhisar eden bir merak değildir. Buna karşılık, daha önce siyasetten dışlandığını düşünen kesimlere yükselme fırsatı vermesi bakımından iktidar partisi bu zaafa fazlasıyla açıktır.

Dengeli bir yaklaşımla geçtiğimiz gece olanları okumak gerekirse, İran beklentiler çerçevesinde hareket etti, savaşa neden olacak abartılı bir yanıt vermekten kaçındı ama misillemesi güçsüz değildi. Yüzlerce drone ve balistik füzeden bahsediyoruz. Dehşet dengesi ya da angajman kuralları denen şey yerle bir oldu. Artık Ortadoğu’da yeni bir denge var. Bölgede yeni bir aşamaya geçildi.

BÖLGEDE YENİ BİR AŞAMAYA GEÇİLDİ

Arap dünyasında sadece bu son saldırı değil, genel olarak İran konusunda bir bölünme var. Bazıları, İran'ın başta Irak, Yemen ve Suriye olmak üzere olumsuz rolüne odaklanırken bazıları da Arap dünyasındaki Amerikan karşıtlığına odaklanıyor. Birinci tutum İran'ı İsrail'den daha büyük ve daha tehlikeli bir tehdit olarak görürken diğeri ise kurtarıcı olarak görüyor.

ARAPLARIN İRAN’A KARŞI TUTUMU

Aslında bölge gazetelerinde yazan çizen birçok yazar ve entelektüel, Arap-İran ilişkisinin en uygun çözümünün Arapların İran’la karşılıklı olarak haklarını savunma taahhüdüne dayalı olarak Tahran’la diyalog ve müzakereden geçtiğini düşünüyor.

SAĞLIKLI DİYALOĞUN YOLLARI

Akşener sağın en karanlık bölgelerinden gelmiş, ilişkileri malum bir politikacıydı ve aslında Altılı Masa’nın dinamitiydi. Nitekim masayı bir vodvile o çevirdi. Önce Kılıçdaroğlu’yla ilgili iddiayı ortaya attı, sonra masadan kalktı, döndükten sonra da hiçbir etkinlik göstermedi.

Seçim sonrasına da sarkan analizler Erdoğan’ın kazanmasına yol açan onca faktörü somutlaştırmışken hala bu iddiada direnmek, o olmasaydı kazanırdık demek, ancak içinde yaşadığımız spekülasyon ve depolitizasyon süreçleriyle açıklanabilir.

Kılıçdaoğlu’nun Alevi kimliğiyle devletin başına geçmesi, bir düşünce olarak, muhtemel değil muhakkak şekilde, belli çevreleri rahatsız ediyordu. O çevreler Kılıçdaroğlu’nun bu nedenle ‘seçilemeyeceğinden’ emindiler. Ne zaman ki, Kılıçdaroğlu’nun seçilmesi yakın bir ihtimal dairesine girmiştir, işte o vakit, Akşener, Yavaş ve İmamoğlu adını ortaya atmıştır.

CHP, hayali gibi görünen ama özü başka bir toprakta yeşeren birtakım iddiaları bırakıp gerçek bir politika üretimine, şu büyük başarıyı kazandığı dönemde geçmek zorundadır. O politikanın özünü de: Aleviler, Kürtler ve sosyalistlerle barışan yeni bir sosyal demokrat politikadır.

Özel, genel başkan seçildiği Kurultay’ın tozu dumanı dinmeden, 15 Kasım’da KKTC’nin kuruluşunun 40. yıl dönümü kutlamalarına katılarak, uluslararası ilişkiler konusuna hızlı bir giriş yaptı. Sosyalist Enternasyonal ile ilişkiler canlandırıldı.

DIŞ POLİTİKAYA HIZLI GİRİŞ

Avrupa’nın ve dünyanın sosyal demokratlarıyla kurulan ilişkiler ve bağlar, önümüzdeki dönemde CHP tüzüğünün düzenlenmesi ve partinin içişlerine yönelik diğer konularda da ufuk açıcı bir rol oynayabilir; oynamalı. Günümüzün sosyal demokrasi tartışmalarında yer almanın ötesinde de, Türkiye’nin dünya ile ilişkilerini yeniden düzenleme ve şekillendirme konusunda da CHP’nin üzerine büyük görev düşüyor.

SOSYAL DEMOKRASİ TARTIŞMALARININ İÇİNDE OLMAK VE ÖTESİ

Türkiye’nin geleceğinde iddia ve söz sahibi olacak lider ve partiler, dünya ile bağlarını şimdiden örmeye başlamalı. Dış deneyimler, Türkiye’nin geleceğinde lider ve partileri de geliştirecek, besleyecek ve yönetim deneyimini büyütecek kazanımlar.

DIŞ İLİŞKİLER GERÇEKTEN DE KİLİT ÖNEMDE

Önümüzde bizi bekleyen bir genel seçim ve bu genel seçime kadar bize gönülden veya stratejik oy vermiş herkesi temelli kazanabilmek için çalışmalıyız. Seçimde sokakta olan kazanıyorsa sokağı partisine taşıyan da uzun vadede mutlaka kazanır. Bunun kilit rolü ise gençlerde. Genç seçmende. Odağımız da bu olmalıdır.

KİLİT ROL GENÇLERDE

Gençliğin alternatifini gençlikten başka anlatacak, tanıtacak ve inşa edecek kimse de yok. Özellikle yerel seçimlerden sonra örgütlerdeki motivasyon ve geçtiğimiz kurultay sürecinde birçok farklı seviyede partide görev emanet edilen gençlerin ışığında bu sorumluluğu almak zorundayız.

GENÇLİĞİN ALTERNATİFİNİ GENÇLİKTEN BAŞKA ANLATACAK YOKTUR

Ankara Başsavcılığı da bilmektedir ki, Bylock herkesin kullanımına açık ve milyonlarca kişinin program indirebildiği uygulama mağazalarında yer alan ve yüz binlerce kişinin indirdiği bir programdır. Bu programı indirenler arasında “bilinmesi istenmeyen” kişiler de vardır ve bu durumun kamuoyunca öğrenilmesi halinde münhasırlık, Bylock’la ilgili oluşturulan gizemli hava ve en güçlü delil yalanı da sona erecektir.

Ankara Başsavcılığının Verdiği Cevabın Anlamı

Ham Verilerden Elde Edildiği İddia Edilen TDT’lere Delil Kabul Edilebilir mi?

Güncel Yargılamalarla İlgili Çözümü Gereken Asıl Sorun

Bylock hukuka uygun elde edilmiş olsaydı ya da AİHM’in ihlal gerekçeleri karşılansaydı bile yapılması gereken, Bylock varsa otomatik cezalandırma yoluna gitmek değil, Bylock kullanmak suretiyle ilgililerin nasıl örgüt üyeliği suçunu işlediklerinin ispatlanmasıdır.

Sonuç Yerine

Katılım ve geçerli oy oranları için iki bazımız olmalı. Birincisi 2019’daki oranlar, ikincisi 2023’te yurtiçinde kullanılan oylardaki geçerli oy oranları. Sandık verisi geldiğinde ise, sandıkların 2019 ve 2023 karşılaştırmaları ile hangi parti seçmenlerinin bu seçim sandığa daha az gittiğini ortaya çıkarmak önemli bir analiz göstergesi olacak.

KATILIM ORANI KARŞILAŞTIRMASI ÖNEMLİ OLACAK

Bu seçimin ve her yerelin seçimin gözdesi İstanbul Büyükşehir sonuçları. İmamoğlu kazanmaya daha yakın. Fakat sadece kimin kazanacağı değil, ne kadar farkla kazanacağı da siyasetin geleceği açısından önemli olacak. 4-5 puanı aşan bir fark İmamoğlu’nun siyasi güç endeksini oldukça yukarılara taşır.

İMAMOĞLU İÇİN FARK ÖNEMLİ OLACAK

DEM’i ve Kürt seçmenleri gözlemlemek için ilk bakacağım gösterge, Diyarbakır, Hakkâri, Van, Ağrı gibi önemli şehirler başta olmak üzere katılım oranları olacak. 2028 seçimleri ve sonrasında bölgede katılım oranları, hatta geçersiz oy oranları, Türkiye geneline göre belirgin bir fark gösteriyor.

DEM İÇİN KATILIM ORANLARI ÖNEMLİ

Seçimin gözdesi Yeniden Refah Partisi. Hem birçok yerde seçim sonuçlarını belirleyen, AK Parti’ye kaybettiren oldukları için, hem de gözle görülür yükselişleri ve bunun AK Parti’nin çözülüşüne etkisi açısından. YRP’nin iddialı olduğu Urfa ve Yozgat’taki oy oranı kadar, İstanbul, Ankara ve İzmir’de Büyükşehir seçimlerinde 2023 oylarının üstüne çıkıp çıkmayacağı önemli bir gösterge olacak.

SEÇİMİN GÖZDESİ YENİDEN REFAH PARTİSİ

Aklımdan geçen, afişlerin yerini alacak sanatsal çalışmaların harika olacağıydı. Van Gogh, Picasso, Monet, Matisse gibi ressamların eserlerinin hayalimde canlandığı bir an oldu; bu, adeta bir şölendi.

ADETA BİR ŞÖLEN

Sanat, siyasi ifadenin güçlü bir aracı olarak kullanıldığında, seçim sürecini görüntü kirliliğinden bir sanat festivaline dönüştürme potansiyeline sahip olabilir.Dünya genelinde, demokrasiyi güçlendirmek ve seçmenleri daha etkin bir şekilde katılıma teşvik etmek amacıyla taban hareketleri ve yerel adaylar tarafından "Demokrasi için Sanat" kampanyaları hayata geçirildi.

GÖRÜNTÜ KİRLİLİĞİ YERİNE SANAT FESTİVALİ

Almanların; Hitler döneminden sonra çıkardıkları en önemli derslerden birisi; insan hakları ve onurunun her şeyden üstün olduğunu tekrar hatırlamaları oldu! 

ALMANLARIN HİTLER DÖNEMİNDEN ÇIKARDIKLARI DERS

1. İnsan onuru dokunulmazdır. Tüm devlet otoritesi, onu gözetmek ve korumakla yükümlüdür.
2. Alman halkı bu nedenle; ihlal edilemez ve devredilemez insan haklarını, yeryüzündeki her türlü insani ortaklığın, barışın ve adaletin temeli olarak kabul eder.

Türkiye’de 2,3 milyon kişiye büyük bir hukuk katliamıyla terörden işlem yapıldı ve ilginçtir AİHM’in Yalçınkaya Kararı’na rağmen işlem yapılmaya devam edilmektedir 

2,3 MİLYON KİŞİYE HUKUK KATLİAMIYLA TERÖRDEN İŞLEM YAPILDI

Uluslararası endeks ve istatistiklere göz atıldığında; ekonomi, demokrasi uygulamaları, basın ve ifade özgürlüğü, en iyi emeklilik şartları, kişi başına düşen milli gelir, asgari ücret vb parametrelerde en önde olan ülkelerin aynı zamanda kendi vatandaşlarına karşı insan hakları ve onurunu da en üstte tutan ülkeler olduğu görülecektir. Biz ise, bundan fersah fersah uzağız!

ULUSLARARASI STANDARTLARDAN FERSAH FERSAH UZAĞIZ

Evet, ülkece son zamanlarda kaybedilen onurumuzu her alanda tekrar kazanmalıyız! Nazım’ın dediği gibi; "Esas olan sadece yaşamak değil, insana yakışır şekilde ve onurlu yaşamaktır. Teslim olmadan, boyun eğmeden, sürünmeden, el etek öpmeden yaşamak..!"

 NAZIM’IN DEDİĞİ GİBİ ONURLU YAŞAMAK

Sokak röportajlarında ekonomiden şikâyet eden dar gelirli insanların ekonomik sıkıntılardan muhalefeti sorumlu tutması ya da bu zorlukları Allah'ın onları sınaması olarak değerlendirmesi bana çok inanılmaz geliyor.

SOKAK RÖPORTAJLARININ GÖSTERDİĞİ İNANILMASI GÜÇ GERÇEK

Türkiye'de hiçbir zaman dört başı mamur bir demokrasi olmadı, amenna. Ancak çok partili sisteme geçtikten sonra tek bir partinin toplum üzerinde bu kadar yaygın ve hegemonik bir iktidar kurmasına da şahit olmamıştı bu topraklar.

BU KADARINA ŞAHİT OLMADI BU TOPRAKLAR

Halkı temsil etmeleri ve halk adına yönetim faaliyetini gerçekleştirmeleri gereken milletvekillerinin büyük kısmı seçmenlerinden bihaber. Temsil ettikleri kitlelerin yaşadıkları sıkıntılardan ve beklentilerinden oldukça uzak bir biçimde parlamento faaliyetlerini yürütüyorlar (!)

Trump’ın mottosu şu: “Önemli olan tek kişi benim!” Devlet kurumlarından gelen bilgileri küçümsüyor, kabine üyelerini ve kurumları devre dışı bırakıyor ve tavsiyelerini de uygulamıyor, çünkü inanmıyor, önemsemiyor! Zaten “uzmanlık ve deneyime duyduğu nefret toplumun geneline de yansıyor.”

 TRUMP’IN MOTTOSU: ÖNEMLİ OLAN TEK KİŞİ BENİM

Medyada oluşan sağır odalarda insanlar sadece kendi istediklerini duyar. Sadece kendi duymak istedikleriyle oyalanır, böylece kutuplaşma artar. Bunu aşmak isteseniz de engellenirsiniz. Tıpkı TRT’nin yayınları gibi, “ana akım medya” diye adlandırılan iktidarın egemen olduğu televizyonlar gibi, bu yayınlara paralı reklam verme şansınız bile olmayabilir.

SAĞ KANAT MEDYA

• Tarım Devrimi
• Sanayi Devrimi
• Ve şimdi tüm çalkantılarıyla içinde bulunduğumuz ve değişim sıkıntılarını her yönüyle yaşadığımız sanayi sonrası dönem…

TARIM DEVRİMİ NEDİR? 

SANAYİ DEVRİMİ NEDİR?

BİLGİ ÇAĞI NEDİR?

18. yüzyılda liberal fikirlerin Aydınlanma Çağı filozofları ve iktisatçıları arasında yayılmasıyla liberalizm ilk kez belirgin bir siyasi hareket olarak ortaya çıkar.

 18. YÜZYILDA LİBERALİZM BİR SİYASİ HAREKET OLARAK ORTAYA ÇIKAR

Ancak küreselleşme nimetini ve külfetini eşit dağıtmayan aksamalara ve krizlere uğrayınca, “neo-liberal” kavramı da sanayi dönemi kavramlarının peşinde koşmaya çalışan ulusalcı anlayışın etrafında siyasal pozisyon arayanların hedefi oldu.

KÜRESELLEŞME KRİZE UĞRAYINCA ‘NEO-LİBERAL’ KAVRAMI HEDEF OLDU

WASHİNGTON UZLAŞISININ ON TEMEL İLKESİ

***

Bilgi çağı, yerleşmiş kurumlarıyla, nimet-külfet dengesiyle koşmaya başladığında sanayi devriminden çok daha ileride kazanımlar getirecek. Ancak o zamana kadar yanan yanmasın… Çareyi bu noktada arama ihtiyacı var… Yoksa mevcudun gerisine giderek değil…

Küreselleşmenin nimetlerini ve külfetlerini eşit paylaşmayan bir çağ yaşıyoruz… Gramsci’nin dediği gibi eskisi ölmüş yenisi ise tam doğmamış… Dünya kaynıyor… 

GRAMSCİ VE KAYNAYAN DÜNYA

Şimdiye kadar farklı mecralarda uluslararası politika, Ortadoğu, kitaplar, liderler vs üzerine yazdım hep, bilhassa futbol veya sporla ilgili yazmamaya özellikle gayret ettim, ta ki 17 Mart 2024 tarihinde Trabzon'da oynanan Trabzonspor-Fenerbahçe maçına kadar. Hem bu maçın sonunda yaşanan hadiselerin ağırlığı hem de kişisel bir muhasebe de olması açısından, bugünkü yazımı bu konuya ayıracağım. Evvela belirtmek isterim ki; aslen Trabzonluyum, Çaykara'nın Çambaşı (Anaso) köyüne kayıtlı nüfusumuz, hemen her sene mutlaka gider geliriz köyümüze ve yaylaya, bu ayrı bir mutluluk ve huzur benim açımdan. Kendimi bildim bileli, çocukluk dönemimden beri Trabzonsporluyum, UEFA Kupası'nda 1991'deki Lyon maçlarını da 1994'teki Aston Villa maçlarını da gayet iyi hatırlıyorum ve çocuk muhayyilemde nasıl bir iz bıraktığını halen gururla anarım. Bu demek ki neredeyse 35 yıldır Trabzonspor taraftarıyım, aynı zamanda kulübün kongre üyesiyim, bu sıfatı da gururla taşıyorum.

i) Bununla beraber, bilhassa Trabzon'daki Fenerbahçe maçlarında –yaklaşık son 20-25 yıldır- yaşanan çirkinlikleri, kendi adıma kesinlikle tasvip etmiyorum. İki gün önce yaşanan saha olaylarını utanç verici buluyorum, bir grup kendini bilmez kişinin, milyonlarca taraftarın emeğini ve onyıllara varan çok değerli bir “marka”yı bu denli ayağa düşürmesini, Trabzonspor düşmanlarına bu şekilde malzeme verilmesini kabullenemiyorum.

ii) Bu rezilce eyleme katılanların cezalandırılması şarttır. Henüz birkaç hafta önce bir kulüp başkanı sahada görev yapan hakeme saldırıp ağır bir ceza almışken, bu kulübe gönül verdiği iddiasındaki insanların yine bu kulübe zarar vermesinin kabul edilebilir bir yanı yok. Statlara ömür boyu giriş yasağı dâhil olmak üzere, gereken cezalar neyse verilmelidir. Ancak burada güvenlik tedbirlerinden federasyon uygulamalarına kadar, ihmali olan yetkililer ve kurumların da aynı şekilde müeyyideye tabi tutulması icap etmektedir.

iii) Sahada hem Trabzonspor hem Fenerbahçe formalı bazı oyuncuların tribünleri tahrik eden eylemleri de keza cezasız bırakılmamalıdır. Rakip takım oyuncularının saha ortasında veya kenarında aldıkları galibiyete sevinmek en doğal haklarıdır, bundan tahrik olacak bir şey yok, böyle basit bir sevinçle tahrik olabilecek duygusal hassasiyete sahip kişilerin tribünlere girmesine de gerek yok.

iv) Ben de o şehirde ve o statta daha önce defalarca takımımın maçını izledim, kızdık protesto ettik ama böyle ucuz şeylerden tahrik olmadık. Rakip takım oyuncularının tribüne dönerek yaptıkları ve görüntülere de yansıyan tahrik eylemlerine elbette en ağır cezalar verilmeli ve bir daha buna cüret edilmemesi sağlanmalıdır. Lakin bu “tahrik” söyleminin ardına sığınılarak yapılacak her türlü şiddeti meşrulaştırma söylemini peşinen reddediyorum. Memleket olarak geçmişte yaşadığımız birçok bireysel ve toplumsal şiddet eyleminin ardında bu meşum “tahrik” mazereti var; bunu reddetmeli ve hep birlikte gündemimizden çıkartmalıyız.

v) Trabzonspor, futbolun en üst ligine çıktığı 1974 yılından beri İstanbul takımlarına karşı Anadolu takımlarının ağabeyi ve “Anadolu ihtilali”nin öncüsü oldu. Ülkenin dört bir yanında, aslen Trabzonlu olmayan on binlerce taraftarıyla şehir sınırlarının çok dışına çıkan bir futbol markası haline dönüştü. Bu marka değerinin ve Anadolu'da coşkuyla sahiplenilme durumunun, bu tür sorumsuz stat olayları nedeniyle azaldığını görmek ben ve Trabzon dışındaki birçok taraftar için ayrı bir üzüntü. Bu tür olaylara sebep olan sorumuz kişilerin böyle bir tasası olduğunu sanmıyorum.

vi) Öte yandan, Türkiye'de uzun zamandır kaybolan adalet duygusuna da değinmek gerekiyor. Bireysel ve politik düzlemde geçerli olan “cezalar zayıflara uygulanır, güçlüysen işin içinden sıyrılırsın anlayışı, haksızlığa uğradığını ve bunun sistematik hale geldiğini düşünen kişi ve zümreleri, kendi adaletini kendi aramaya yöneltiyor. Buna hemen her gün farklı vesilelerle şahit oluyoruz. Her alanda olduğu gibi, spor müsabakalarında da uygulanacak cezaların herkese eşit ve istisnasız uygulanmasına ihtiyacımız var. Bunun milyonluk camialar nezdinde de bu şekilde kabullenilip benimsenmesi için adalet duygusuna hemen şimdi, gecikmesiz ihtiyacımız var.

Spor-siyaset bahsinde son olarak, unutulmasın ki son 25 yılda Trabzonspor'un sadece iki lig şampiyonluğu kupası var; birinin tenekesi kulübün müzesindeyken, diğeriyse o herkesin şikâyet ettiği “adalet” tecelli ettiğinde kulüp müzesine girmeyi bekliyor.

***

Toplumsal ölçekte ve makro planda, bilhassa sosyal medyadaki bazı tepki ve söylemleri incelediğimdeyse bazı tehlikeli sonuçların ayak izlerini gördüğümü ve toptancı önyargıların yerleşmekte oluşuna şahit olduğumu belirtmek isterim. Burada özellikle şu hususlara dikkat çekmekte fayda görüyorum:

- Ülkede son dönemde siyasetten ticarete, bürokrasiden dini sahaya kadar Doğu Karadeniz bölgesi eksenli bir güç temerküzünün oluştuğu herkesin malumu. Bir Trabzonlu olarak, bu durumu memleketin hayrına görmediğimi ve uzun vadede bunun bazı olumsuz sonuçları olabileceğinin de altını çizmekte bir beis görmüyorum. Bu temerküzün kendine göre bazı sosyo-ekonomik ve politik/nepotist saikleri var, bunları gözardı etmiyorum. Ancak bu futbol müsabakası özelinde, Trabzonspor'a yönelen tepkilerin büyük kısmının sportif gerekçelerle değil, politik muhalefet saikiyle ortaya çıktığını da görebiliyorum.

- Bir futbol seyircisi ve sıradan bir vatandaş olarak, futbolun son dönemde siyasetle tesis ettiği ilişkilerin gayri ahlaki ve sürdürülemez olduğunu, siyasetçilerin zaman zaman tehdit unsuru olarak kullanabildiği ekonomik kozların kulüpleri siyasetle daha yakından bir göbek bağına mecbur ettiğini ve bundan şahsen rahatsız olduğumu da vurgulamalıyım. Ancak bunun sadece belirli bir kulüple ilgili olduğunu düşünen, siyasetin yalnızca Trabzonspor'u koruyup kolladığını ve fakat kendi kulüplerini es geçtiğini zanneden kimseleri Türkiye gerçekleriyle tanışmak için basit bir Google araması yapmaya ve kendi takımlarıyla ilgili ekonomik gerçekleri ve siyasetle ilişkilerini araştırmaya davet ediyorum.

- Bununla birlikte burada çiğ ve çirkin olan asıl husus şudur: Başka bir vesileyle ve başka bir şehirde gerçekleştiğinde, hadisenin münferit olduğuna ve genellemeci yaklaşımlardan kaçınılmasına vurgu yapan aynı çevrelerin, olay yeri Trabzon olduğunda bu ahlaki faziletlerini terkedip koca bir şehri ve bütün unsurlarını toptan sanık tahtasına oturtmaları, en hafif ifadesiyle edepsizcedir ve adalet duygusundan uzaktır.

Trabzon şehri geçmişiyle ve geleceğiyle bu ülkenin asli unsurlarından biridir. Diğer seksen şehrin her biri gibi bu ülkenin zenginliklerinden pay almaya, her sahada rekabet etmeye hak sahibidir. Mevcut siyasi gerçeklere ve bazı siyasetçilere duyulan kin duygusunun, Trabzonspor gibi bir marka üzerinden Trabzon şehrine yöneltilmesi artniyetli, samimiyetten uzak ve çirkindir.

Spor-siyaset bahsinde son olarak, unutulmasın ki son 25 yılda Trabzonspor'un sadece iki lig şampiyonluğu kupası var; birinin tenekesi kulübün müzesindeyken, diğeriyse o herkesin şikâyet ettiği “adalet” tecelli ettiğinde kulüp müzesine girmeyi bekliyor.   

Ancak TikTok’u Meta uygulamaları ve X’ten ayıran en büyük fark, en az onlar kadar popüler olmasına karşın tüm hisselerinin ABD’dışı bir kaynağa dayanması. TikTok, %100 hissesiyle Pekin-menşeili ByteDance Ltd.’in bir iştiraki.

 YÜZDE YÜZ PEKİN MENŞEİLİ

TikTok yasağına dair en önemli çekince, yaklaşan 2024 Başkanlık seçimleri. Gençler tarafından yoğun rağbet gören uygulamanın yasaklanması, pek çok Amerikalı genç için meşru bir zemine oturtulabilmiş değil.

EN ÖNEMLİ ÇEKİNCE YAKLAŞAN 2024 BAŞKANLIK SEÇİMLERİ

Parti oylarında bir seçimden diğerine yaşanan toplam değişim olarak ifade edilen oy oynaklığı İzmir’de 2018 seçimleri baz alındığında yaklaşık yüzde 12 (%11,7). Bunun anlamı; son 2 seçimde İzmir’de 100 seçmenden 12’sinin parti değiştirdiğidir.

SON İKİ SEÇİMDE İZMİR’DE 100 SEÇMENDEN 12’Sİ PARTİ DEĞİŞTİRDİ İzmir Mahallelerinde Kayıtlı Seçmenler ve Oy Oynaklığı

 İZMİR MAHALLERİNDE PARTİLERİN OY GÜÇLERİ (24 HAZİRAN 2018, 14 MAYIS 2023 GENEL SEÇİMLERİ)

MHP’nin oy ortalamaları da mahalle türlerine göre AKP’ye benzer bir oy gücü farklılaşmasına sahip. Yoğun kentsel mahallelerden uzak kırsal mahallere doğru gidildikçe oy ortalaması yükselen bir parti. Örneğin; yoğun kentsel mahallerde 2023’te %4,4 oy alan partinin uzak kırsal mahallelerdeki ortalaması %7,9, yakın kırsal mahallerde %8,2. İki partinin toplam oyu son seçimde kırsal mahallelerde CHP ortalamasının 4-5 puan üzerinde.

KIRSAL MAHALLELERDE MİLLİYETÇİ MUHAFAZAKAR AĞIRLIĞI

İzmir’de 1983’ten 2023’e 12 genel seçimin 9’unda demokratik sol/sosyal demokrat partiler seçimlerden 1.parti olarak çıkarken, toplam sol oylar 6 seçimde toplam sağ oylardan fazladır. 1995’ten itibaren tüm seçimlerde önce 2 seçim DSP, ardından CHP sandıkta 1.parti oldu.

İZMİR’DE SOL OYLAR 6 SEÇİMDE SAĞ OYLARDAN FAZLA

ÖZGÜRLÜĞÜN YENİDEN İNŞASI

DÜŞÜNCE VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ

Bilgi, düşünce ve kuramla desteklenmiş bu poiesis (‘praksis değil) bizi ihtimallerle ve ansızın karşımıza çıkan meselelerle uğraşmaktan kurtarıp yeni tutumlar, yeni model ve formlar kurmaya yöneltecektir. Yani edim/eylem siyaset üretiminde önde gelir. Castoridias’in bu planda ustası Aristo’dur.

SİYASAL PRATİK DERKEN...

Parti üst kademesinde gösterilen iki tepkiye, Özel’in onarma, tevil etme, saklama yaklaşımına mukabil İmamoğlu’nun ‘ya kendisine yeni bir iş bulacak ya yeni bir parti’ gibi liderlik gösteren ve partinin gerçek sahibi olduğunu gösteren çıkışı bundan sonra nasıl gelişecek?

CHP’NİN ÜÇ ANA KRİZ AKSI

1. Köksal’ın çıkışı ne kadar partide temsil kapasitesine sahiptir, açıkçası, Köksal, partide Kürtlere ve o manasında DEM partisine dönük somut bir tepkiyi temsil ediyor mu?
2. Köksal’ın çıkışı parti içinde hala bir Kılıçdaroğlu çizgisinin sürdüğünü ortaya koyuyor mu ve İmamoğlu’nun hızlı, sert ve çok yerinde tepkisi partide 1 Nisan sonrasında devam edecek ayıklamaların, iç kavgaların işareti midir?
3. İmamoğlu’nun ciddi tepkisine mukabil Özel’in yumuşatıcı, tavizkâr tutumu yine 1 Nisan sonrasında ciddi bir kırılmanın işareti midir ve hala CHP içinde bir yönetim krizinin yaşandığını göstermekte midir?

Siyasette bir genel başkan yeniliyorsa düşünceleri ve uygulaması yenilmiş demektir. Son kurultay yenilgisi sadece bazı başarısızlıkların cezalandırılması değildi. Öyle dursa bile esasen temsil edilen bütün birikimin yenilgisidir, parti yönetiminden uzaklaştırılmasıdır.

KRİZLERİN ARKA PLANI

Unutmayalım ki, Kılıçdaroğlu’nun partinin başında bulunduğu süre içinde Özel onun yanında olmuş, yapılanların sorumluluğunu üstlenmiştir. Özel’in bu niteliği gelecek açısından bakınca sorunu daha da karmaşıklaştırıyor.

İMAMOĞLU, TEMSİL VE SİYASET...

Kürtlerin mevcudiyeti Türkiye’de siyasetin demokratikleşmesi, demokrasinin siyasallaşması açısından da hayati öneme sahip. Siyaset tek odaklı olamaz, hele demokratik siyaset hiç olamaz.

ALEVİ-KÜRT KOALİSYON VE TEMSİL İHTİYACI

Sosyalistlerin şu halindeki CHP’yle bütünleşmesi ne ortada yüzen gezen bir gerçektir, ne kıyısına yaklaşılmış bir durumdur ne de sosyalistlerin bir çırpıda kabul edeceği, benimseyeceği bir yaklaşımdır. Kaldı ki, ortada öyle bir irade de görülmüyor. Sadece CHP’nin, eğer öyle bir düşünce varsa, yenileşmesi için bir olanaktan, güçlü bir olanaktan söz ediyoruz.

SOSYALİSTELER NEREDE?

CHP’nin bugün DEM’le kurduğu ilişki sadece bir siyaset pratiği olarak ve İmamoğlu’na İstanbul seçimlerinde katkı sağlayacak bir olanak şeklinde değil, CHP’nin geleceğini tayin edecek, demokrasi, çoğulculuk, katılımcılık bakımından da CHP’ye imkânlar sunacak bir fırsattır.

SON MU BAŞLANGIÇ MI?

Ak Parti adayı Murat Kurum olmakla birlikte, seçmenin İmamoğlu ya da Erdoğan’a olan bağlılıkları, birinin ulusal siyaset ve ekonomideki, diğerinin belediye yönetimindeki performansının, Türkiye siyasetinin geleceğinde söz sahibi olup olmayacaklarını ne ölçüde istedikleri tercihlerinin şekillenmesinde etkili olacak.

İMAMOĞLU İLE ERDOĞAN’IN YARIŞI

İstanbul Adaylarının Kaderi Katılım Düzeyine mi Bağlı?

Özellikle kayıtlı seçmenin en fazla olduğu ve katılmama düzeyinin %10-19,9 düzeyinden kaldığı mahallelerde katılımın artmasının 23 Haziran’da İmamoğlu’na yaradığı anlaşılıyor. Salt bu veriler dahi, son yerel seçim İstanbul’da katılımın seçimin kaderini belirlemede özellikle İmamoğlu açısından olumlu yönde etki edebileceğini göstermiştir.

KATILIM ARTMASI İMAMOĞLU AÇISINDAN OLUMLU

İstanbul Seçiminin Kilidi Alt-Orta ve Orta-Üst Ekonomik Kesimlerin Yaşadığı Mahalle Seçmenlerinde mi?

Seçimin başa baş gittiği atmosferde, İmamoğlu’nun tabanını genişlettiği, Cumhur İttifakının tabanını konsolide ettiği bir yarışta bitiş çizgisinde seçimin kaderini Alt-Orta ve Orta-Üst kesimlerin yanında özellikle katılım düzeyinin belirleyeceğine şüphe yok. Bu anlamda İstanbul’un 31 Mart’ı öncelikle bu kesimin seçimi olacak denilebilir.

İstanbul’da Seçim Kazandıracak Dinamikler

İzmir’in AKP tarafından kazanılması, Türkiye’nin irili ufaklı adımlarla yürüdüğü ismi konulmamış şeriat düzeni kurma pratiğinde AKP’ye muazzam bir motivasyon ve güç vermekle kalmayacak, aynı zamanda iktidarı fetih duygusuyla daha saldırgan hale gelecektir.

ERDOĞAN’IN FETİH SÖYLEMİ

ALKOLE VE MÜZİĞE VEDA

İzmir Büyükşehir Belediyesi binasına girdiğinizde aydınlık yüzler, ilham veren gençler ve insanlar göremeyeceksiniz. Aksine, badem bıyıklı ve gergin İslamcı amcaları, Cuma namazı saatlerinde belediye önüne serilmiş seccadeleri ve bolca İslami referanslar veren büyükşehir çalışanlarını göreceksiniz.

BÜYÜKŞEHİR KADROSUNUN İSLAMİLEŞMESİ

Küskünlük ve kırgınlık için doğru bir zaman değil. İzmir’de AKP’ye geçit vermemek, bir seçimi kazanmaktan öte anlamlar taşıyor. Umalım ki İzmirli yurttaşlar, o gün geldiğinde rasyonel bir tavırla iradesini sandığa yansıtabilsin. Tıpkı bugüne dek yaptıkları gibi.

SONUÇ YERİNE

"Fanatizmden barbarlığa tek adımda geçilir!" Diderot

Her din, ideoloji, ırk, milliyet ve hayat tarzında "faşist" ve "menfaatperest" insanlar çıkabileceği gibi "fanatik" insanlar da bulunabilir. İnsanlığın var olduğundan günümüze kadar toplumun başına bela olan kişiler de bu üç tip canavarlar arasından çıkar.

• Eleştiriye kapalıdırlar; gönülden bağlı olduklarının doğru dediği doğru, yanılış dedikleri de yanlıştır. Bunlar tartışılmaz, sorgulanmaz ve eleştiriye de kapalı konulardır.

• Aidiyet bağını abartırlar; tabii ki insan sevdiği ve gönül verdiği bir kişi veya bir şeyin arkasında gidebilir. Takipçisi olduğu toplulukla birlikte hareket edebilir. Fakat bu o kişinin kendisini yakın hissettiği kişi veya şeye kayıtsız ve şartsız teslim olmasını gerektirmez. İyi, doğru, güzel, faydalı, gerçek ve erdemli konulara bağlı olmak makul olsa bile bu durum sorgulamayı iptal etmez. Bir takım, grup, kişi veya şeye; doğru-yanlış, iyi-kötü demeden her şeyini savunmak mantıkla izah edilemez. Fanatik; bağlanmayı bağımlılık haline dönüştüren kişidir.
• Duygularıyla hareket ederler: Carl Gustav Jung; “Düşünmek zor bir sanattır onun için çoğunluk sadece karar verir” der. Fanatikler akıllarıyla değil; gözleriyle düşünür! Araştırmadan, fikir alışverişi yapmadan; mensubu olduğu kişi veya gruba sırtını dayar. O aidiyetin şemsiye altına yerleşir ve gölgesine sığınır.

Fanatiklerin sırtından geçinen menfaatperestler; fanatikler ömrünü liderine, partisine, takımına vs adarken bazı liderler, takım yöneticileri vs olaya hiç de fanatiğin baktığı gibi bakmazlar. Onların bir kısmı için öncelik ticari kazanç, para ve kârdır yani menfaattir; spor, parti veya dava değil!

FANATİKLER VE MENFAATPERESTLER

• Sözün büyüsüne tutkundurlar; eylemin dürüstlüğüne değil. Duygu sömürüsü ve hamasetle fanatikler galeyana getirilerek ve manipülasyonlar ortaya konularak çok kolay bir şekilde bir amaç uğruna harekete geçirilebilir ve en kirli arzular için çılgınca kullanılabilirler.
• Fanatiklerin sırtından geçinen menfaatperestler; fanatikler ömrünü liderine, partisine, takımına vs adarken bazı liderler, takım yöneticileri vs olaya hiç de fanatiğin baktığı gibi bakmazlar. Onların bir kısmı için öncelik ticari kazanç, para ve kârdır yani menfaattir; spor, parti veya dava değil!

Toplumumuzda menfaatçilik; var olma sebebi halini almıştır. Kimse kimseyi düşünmüyor. Kimse kimseye değer vermiyor. Sosyal hayattaki geçerli kural; “altta kalanın canı çıksın” şeklindedir.

GEÇERLİ KURAL: ‘ALTTA KALANIN CANI ÇIKSIN’

Behice Boran BBC Türkçe’ye verdiği bir röportajda “Seçimler demokrasi şöleni değildir, demokrasinin bir vesikalığıdır ki ancak özgür ve adil şartlarda yapılması koşuluyla” der.  Öyleyse demokrasinin alanını hem parti içinde hem de parti dışında genişleterek, kitleleri bu yolla örgütleyerek iktidarı sıkıştırmaya çalışmaktan daha normal ne olabilir?

Geldiğimiz noktada, CHP'nin karşı karşıya olduğu en büyük sorun, mevcut yönetimin parti içi dinamikleri iyileştirme ve farklı gruplar arasında uzlaşı sağlama konusundaki yetersizliğidir.

Geldiğimiz noktada, CHP'nin karşı karşıya olduğu en büyük sorun, mevcut yönetimin parti içi dinamikleri iyileştirme ve farklı gruplar arasında uzlaşı sağlama konusundaki yetersizliğidir. Ayrıca, yerel seçimlere yönelik somut, kapsamlı ve ikna edici bir strateji oluşturamamış olması da eleştiri konusudur. Bu eksiklikler, ülke genelinde seçim sürecinin başlamış olmasına rağmen, tam anlamıyla bir seçim atmosferinin oluşmamasına yol açmıştır. Bu durum, Cumhuriyet Halk Partisi'nden beklenen birlik, kuvvet ve etkili muhalefet rolünün gerçekleştirilmesindeki umutları zedelemiştir. Sorunun temelinde, partinin açık ve etkili bir plan ve programdan yoksun olması yatmaktadır. Bu bağlamda, yerel seçimlere yönelik hazırlıkların yetersizliği, potansiyel bir muhalefet gücünün etkinliğini azaltmakta ve genel olarak partide kaotik bir hava oluşturmaktadır. Şu an yapılması gereken ivedilikle kardeşlik iklimini oluşturup tüm ülkeye umut ışığı olabilmek için çalışmaktır. Bu durumun üstesinden gelmek ve olumlu bir değişim yaratmak için, Cumhuriyet Halk Partisi'nin, daha kucaklayıcı bir yaklaşım benimseyerek, farklı görüşleri bir araya getirme konusunda daha etkin olması gerekmektedir. Partinin iç dinamiklerini güçlendirecek ve partide diyalog ve uzlaşıyı teşvik edecek stratejiler geliştirmesi, bu süreçte kritik öneme sahiptir. Aynı zamanda, yerel seçimlere yönelik somut ve kapsamlı bir programın oluşturulması, seçmenlerin güvenini kazanma ve umut vaat etmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, sosyal adalet, ekonomik kalkınma, eğitim, sağlık ve çevre gibi temel konularda net politikalar ve projeler geliştirilmesi, partinin seçim başarısını ve toplumsal etkisini önemli ölçüde artırabilir. Böyle bir dönüşümün gerçekleştirilmesi, hem parti içindeki bütünlüğü sağlayacak hem de geniş halk kitlelerini kapsayacak bir vizyon sunarak, ülkenin karşı karşıya olduğu zorluklar karşısında umutlu ve pozitif bir yönde ilerlemesine katkıda bulunacaktır. Sonuç olarak, CHP'nin bu kritik dönemde kapsayıcı, etkili ve umut verici bir yol haritası oluşturması, sadece parti için değil, tüm ülke için hayati öneme sahiptir; zira bu, demokrasinin güçlenmesi, toplumsal barışın sağlanması ve ülkenin geleceğine yönelik umutların yeşermesi adına atılacak önemli bir adımdır. Cumhuriyet Halk Partisi yurttaşların umudu olmak zorundadır çünkü CHP milletin özü ve sarsılmaz kalesidir.

CHP VARSA UMUT HEP VAR OLACAKTIR!

Erdoğan makro iktisat, para ve maliye politikaları konularında zorlanıyor olsa da Oyun Teorisine çok hâkim olduğu aşikâr. Bir süredir üzerimizde iktidarın tasarladığı bir oyun oynanıyor. Ancak bu zarların eşit olmadığı, kartların eşit dağıtılmadığı, kazançların orantısız olduğu bir oyun, hatta bir tür sosyal tuzak.

BİR TÜR SOSYAL TUZAK

Zarların hileli olduğu, araçların, kuvvetlerin eşit dağıtılmadığı bir oyunda kazanan zaten önceden bellidir. Sıfır toplamlı bir oyunda tüm stratejiler Pareto optimaldir. Yani oyunun taraflarından birinin durumunu kötüleştirmeden diğer oyuncunun durumunu iyileştirmenin mümkün olmadığı kaynak tahsisi durumudur.

Cumhurbaşkanı, 28 Şubat’ı böylesine sert eleştiren ve başrolünde bir başörtülü dâhi kızın olduğu bir diziye neden karşı çıksın? Bunun bir mantığı var mı? Kendimle çelişme pahasına söyleyeyim: Evet, var.

AKP de birkaçı hariç tarikat ve cemaatlerin desteğini aldığı için Kızıl Goncalar’ın eleştirisi bu ittifakı sarstı. Holdingleşmiş tarikatlar, tam da seçim öncesi gidip baskı yaptılar ve AKP dizinin gidişatından duyduğu rahatsızlığı söylemek durumunda kaldı.

“Sanatta zorunluluk yoktur çünkü sanat özgürdür.”

Kandinsky

Fuarda ziyaretçiler içeri girdiklerinde yerleşimde en başta, 1884’den bu yana kimler geldi kimler geçti dedirtecek, Kandinsky’den Van Gogh’a yeni sanat akımlarının öncülerini ağırlamış Bağımsızlar salonu var.

KANDİNSKY’DEN VAN GOGH’A

Bu sanat fuarı yeni keşifler için de ideal bir ortam. Kim bilir belki de yine yeni bir sanat akımı doğar! Dönemininkinden daha özgür ve açık bir sanat sunumu, sanatçılarına da bağımsız eser yaratma veya eserlerini tanıtma fırsatı sunan bu dinamik, öğretici ve toleranslı organizasyon bu yıl 17. kez yapıldı.

YENİ KEŞİFLER İÇİN DE İDEAL BİR ORTAM

Hepimizin daha yakından tanıdığı bir ülkenin Cumhurbaşkanı bağımsız yargıyı kamuoyu önünde eleştirip, nasıl karar vermelerini beklediği konusunda uyarıyor, beğenmediği yargı kararlarını ise uygulamayacağını ilan ediyor.

BEĞENMEDİĞİ YARGI KARARINI UYGULAMAYACAĞINI İLAN EDEN CUMHURBAŞKANI

Bir toplumda demokrasinin yaşaması için bu konuda yaygın bir toplumsal mutabakat olması gerektiği söylenebilirse de, ayrıntılı demokratik uygulamaların muhtelif kökenlerden gelen toplumsal -siyasi seçkinler tarafından desteklenmesi esastır.

DEMOKRASİ VE SEÇKİNLER

Liberal demokrasinin bazı yerlerde tamamen devreden çıkarıldığı, çoğu yerde ise zayıfladığı ve uygulamasının aksadığı bağlamlarda popülist siyasetin gelişmiş olduğu görülecektir.

POPÜLİST SİYASETİN YÜKSELİŞİ

Erge’ye ateş ettikten sonra “yaaaa, bazı insanlara güvenmeyeceksin” adeta madde etkisinde olan birisinin söyleyeceği bir cümle gibi geliyor kulağa. Özellikle, Aysal’ın maske takması, taksilerde kamera olduğunu bildiği için, adeta tanınmamak adına yaptığı bir şeye benziyor.

ADETA MADDE ETKİSİNDEKİ BİRİNİN SÖYLEYECEĞİ BİR CÜMLE

Çeşitli sosyal medya platformlarında Aysal’ın etnik kimliği dile geldi ancak videoyu izleyince yahut konuşmayı okuyunca etnisite bazlı bir anlaşmazlığı bırakalım, olayda taraflar arasında bir anlaşmazlık olduğunu düşünmek dahi mümkün değil. Bu anlamda, Erge’ye ateş ettikten sonra “yaaaa, bazı insanlara güvenmeyeceksin” adeta madde etkisinde olan birisinin söyleyeceği bir cümle gibi geliyor kulağa. Özellikle, Aysal’ın maske takması, taksilerde kamera olduğunu bildiği için, adeta tanınmamak adına yaptığı bir şeye benziyor. Dolayısıyla, kendisini saklamaya çalışan birisi, ses kaydına alınacağı bilinen böyle bir cümleyi, ancak madde etkisi altında söyleyebilir diye düşünüyor insan. Dahası, Aysal’ın bir sabıkası da yok-olsa basından duyardık. Sonuç olarak ortada oldukça genç; sabıkası olmayan; ve yakalandığı ilk suçu kasten öldürme olan birisi var gibi görünüyor. Basında okuduğumuz savunmasında, Aysal olayı bir anlık sinirle gerçekleştirdiğini söylemiş ve "Biraz ilerledikten sonra pişman olup döndüm. Taksiciye ait telefonu alarak 'kızım' diye kayıtlı numarayı arayıp, durumu anlattım. 112'yi aramadım" ifadelerini kullanmış. Aynı zamanda, ailesiyle yaşadığı sıkıntılardan bunaldığını, kendisini öldürmek için dışarı çıktığını söylemiş. Suç işleyen birçokları gibi, Aysal’ın da travma mağduru olduğu düşünülebilir mi? Bunu Aysal’ın yaptığını hoş görmek yahut önemsizleştirmek yahut Erge ailesinin acısına önem vermezmiş gibi görünmek için söylemediğimin altını çizmek isterim. Sadece bundan iki hafta önce, “travma bilgisine sahip uygulama” (trauma informed practice) adında European Forum for Restorative Justice tarafından verilen bir eğitime katıldım.

Cezaevinde bulunan nüfusun, %90’ının karmaşık (birden fazla) travması olduğu biliniyor. Hatta %48’inin, özellikle askerlerde görülen, travma sonrası stres bozukluğu adı verilen (PTSD’si) var.

TRAVMA MAĞDURLARIYLA DOLU CEZAEVLERİ

Burada öğrendiğim şeylerden birisi, dünya nüfusunun %70’inin travmatik bir olay yaşamış olmasıydı. Hatta nüfusun %30’u ise, bir değil üç-dört adet travmatik olay yaşamış. Bir başka deyişle, karmaşık travma adı verilen ve birden fazla kişiyi içeren; zamana yayılmış; kaçılması zor (zira kişinin yakınlarıyla olan ilişkisine dayandığı anlamına geliyor) ve tekrar eden birkaç olayın söz konusu olduğu durumlar. Bu ille de bir ya daha fazla travmatik olay yaşayan kişinin, travması olması gerekiyor anlamına gelmiyor. Dünya nüfusu bakımından bu sayılar varken, cezaevinde bulunan nüfusun, %90’ının karmaşık (birden fazla) travması olduğu biliniyor. Hatta %48’inin, özellikle askerlerde görülen, travma sonrası stres bozukluğu adı verilen (PTSD’si) var. Daha önce cezaevindeki çalışma tecrübemden bunu biraz biliyordum ama bu eğitime değin yüzdenin bu denli yüksek olduğunu bilmiyordum. Travma, Yunanca bir kelime ve aslında “yara” demek. Genelde kötü çocukluk tecrübeleri travmaya yol açıyor. Bu tarz tecrübeleri bulunan kişiler, sadece madde kullanımına daha yatkın değil, aynı zamanda şiddete 15 kat ve cezaevine girmeye 20 kat daha yatkın oluyor. Zira çocukken yaşanan travmalar yetişkinken yaşanan travmadan çok daha etkili. Çünkü çocukken gelişme döneminde olan beyin ve vücut, travmadan yetişkin olunan zamana göre daha fazla etkileniyor. Travmanın sonuçları, kişilerin davranışlarında görülebilir. Örneğin dalıp gitmek; dünyayı tehlikeli bir yer olarak görmek ve tehlikeye karşı sürekli alert olmak ve bunlara yönelik aşırı cevaplar vermek. Bir anlamda travma dünya ile güvenli ilişki kurulmasını etkiliyor. Hayatta kalma stratejisi aşırı uyanıklık (hyper vigilance); duygusal düzensizlik (dysregulation); ayrışma (dissociation). Elbette Aysal travma yaşadı mı yaşamadı mı bilmiyoruz. Herhangi bir suçun mağduru oldu mu olmadı mı onu da bilemiyoruz. Dahası, travma yaşadığı halde kimseyi öldürmemiş bir sürü insan var. Burada amacın işlenen suçu maruz görme değil, daha iyi anlamaya yönelik bir noktaya dikkat çekmek olduğuna tekrar vurgu yapmak istiyorum. Ceza adaleti sistemi yahut ceza infaz sistemi herhangi bir suçun işlenmesine engel olmuyor, ancak suçlar işlendikten sonra devreye giriyor. Üstelik kişileri cezaevinde tutarken herhangi bir iyileşme de sağlamıyor. Birçok kişi cezaevinden çıktıktan sonra tekraren yeni suçlar işleyerek, cezaevine kısa sürede tekrar giriyor. Cezaevine girmek yeni travmalar ve başka bozukluklar yaratıyor.  Dolayısıyla, toplum olarak birçok suçun arkasında yatan nedenlere yönelik sosyal politikalar geliştirmek -ki travma mağdurlarına destek olmak da buna dahil- ezbere çözümleri sürekli tekrarlamaktan daha önemli.

[1] https://www.sozcu.com.tr/oguz-erge-yi-olduren-delil-aysal-istenen-ceza-belli-oldu-p20685

KÜRT MESELESİ NEDİR, NEYDİ, NE OLACAK?

1999’da ise bağımsız Kürdistan iddiasından vazgeçildi ve demokratik cumhuriyet tezi savunulmaya başladı. Bırakın bağımsız devleti, federasyon ve otonomiye karşıydı artık örgüt.  En nihayet 2005’te yine devlet kurmayı reddeden demokratik konfederalizm fikri ortaya çıktı.

2011 sonrası Türkiye’nin Kürt meselesi bakımından önemli bir gelişme yaşanmaya başladı. Türkiye’nin Kürt sorununu sınırı genişlemeye başladı. PKK, özellikle Suriye’de ve Irak’ta, kendisine ait, eskiye oranla son derece güçlü yaşam alanları buldu, yayılma ve kökleşme politikalarına girişti.

BUGÜN NEREDEYİZ?

HDP’nin sonrasında kurulan DEM’de kimi rüzgarların estiği açık. Altılı masa deneyimi, özellikle CHP’ye ilişkilerini hayırla anmıyor ve ittifak politikalarının örselediklerini düşündüklerini kendi siyasi alanlarına sahip çıkmaya çalışıyorlar. Kendilerine dönük bir rehabilitasyon tutumu izliyorlar.

Kızıl Goncalar’ın bu kadar eleştirilmesinin -madalyonun diğer yüzünde de teveccüh görmesinin- bir sebebi olmalı. Bu dizi bir şeye alenen meydan okuyor, doğru, ama sanılanın aksine bu milli manevi değerler falan değil. Bilakis, Kızıl Goncalar, milli manevi değerleri iktidar gücünün yozlaştırıcı etkisinden korumaya çalışan bir dizi.

MADALYONUN DİĞER YÜZÜ

Kızıl Goncalar, tarikat denen olguyu çok haklı bir şekilde ikiye ayırıyor: İyilik tarikinden giden samimiler ve holdingleşen tacirler. Cüneyd samimi tarafı temsil ederken misal Sadi Hüdayi’nin eşini tarikat içi nüfuz mücadelesinin en fettan kişisi olarak görüyoruz.

DİZİ TARİKAT OLGUSUNU İKİYE AYIRIYOR

Ne kadar çok Zeynep çıkarabilirsek o kadar huzurlu, mutlu, kutuplaşmadan uzak, anlayışlı bir toplum olacağız. Zeyneplere düşman olanların korktuğu da zaten bundan başka bir şey değil.

NE KADAR ZEYNEP, O KADAR HUZUR

3- Kendinden olanı tek tipleştirmek, olmayanı kategorizelere ayırmak;

FOUCAULT VE BİRBİRİNE BENZEME

4- Mağduriyetleri yarıştırmak;

5- Faşizm;

FAŞİST YÖNETİMLERDE DÜŞMAN YOKSA OLUŞTURULUR

"Hani herkes arkadaş,

Hani oyunlar sürerken…

Kimse bize ihanet etmemiş,

Biz kimseyi aldatmamışken…

Hani biz kimseye küsmemiş,

Hani hiç kimse ölmemişken;

Eskidendi, eskidendi, çok eskiden..."

Murathan Mungan

Bir toplum fanatikleştirilmiş, faşistleştirilmiş ve menfaatçiliği (grupsal, partisel, ailesel, kişisel vs) bir yaşam tarzı olarak benimsemişse; o toplumun dış güçler aramasına, komplo teorileri üretmesine, yel değirmenlerine saldırmasına vs gerek yoktur. Çoktan kendi eliyle kendi sonunu hazırlamaya başlamıştır.

BİZİ KAMPLAŞTIRAN VE KUTUPLAŞTIRAN ZAAF VE HASTALIKLARIMIZ

BİRİNCİSİ; "BİLİNÇLİ SEVGİ" YOKSUNLUĞU

Zanların kesinleştirildiği, duyguların keskinleştirildiği, esnekliklerin katılaştırıldığı, farazilerin duvarlaştırıldığı yerlerde sıcak ilişkiler ve "biz olmak" yoktur; onların yerine soğuk buz kalıpları vardır. Ve buz kapılarının olduğu yerlerde insanlar önce birbirlerinden soğuyup uzaklaşmaya, sonra yabancılaşmaya ve en son da düşmanlaşmaya başlarlar.

İKİNCİSİ: ÖNYARGILARIMIZ!

Z kuşağı, internet ile büyümüş bir kuşak. Ancak bunu söylerken ezberci bir söylemden bir adım öteye gitmemiz gerekiyor. Z Kuşağı, internet alt kültürünün değişimini yaşamış bir kuşak. Z Kuşağı bir birey olarak, 15-20 dakikalık YouTube videolarından 2-3 dk’lık Vine videolarına, oradan da 15-30 saniyelik TikTok videolarına giden yakın tarihsel süreci birebir tecrübe ettiğimi söyleyebilirim.

15-30 SANİYELİK TikTok VİDEOLARI

Eğer Z kuşağının bir politik olguya dair kolektif fail olarak bir görüşü olduğunu iddia edebiliyorsak, bu yalnızca şu anlama gelebilir: O görüş, yalnızca 15 saniye içerisinde daha iyi açıklanabilmiştir. Hepsi bu.

Geçtiğimiz günlerde yitirdiğimiz değerli düşünür Alev Alatlı’nın “yasal-helal” ikilemi üzerine 2014 senesinde yaptığı konuşma, bu yazının ilhamı olmuştur. Bugün, Can Atalay hakkında verilen karar yasal olabilir. Hukukçular, kararın yasal olup olmadığını tartışırken kamuoyu da, kararın helal olup olmadığını tartışmalıdır. Dolayısyıla Alatlı’nın sözleriyle; Can Atalay kararı yasaldır, diyelim, peki helâl midir?

CAN ATALAY KARARI HELÂL MİDİR?

Dizi ikinci bölümünden sonra; RTÜK tarafından bir kaç hafta yayınlanmadı. Hatta yayından kaldırılma riski yaşadı. Anlaşılan, ülkedeki tarikatların bir kısmını ciddi şekilde rahatsız etti. Hâlbuki dizide anlatılanlar her gün gazetelerde ve sosyal medya haberlerinde defalarca haberlere konu olan mevzular.

DİZİYE TAHAMMÜLSÜZLÜK NEDEN?

Din, sadece ölüm ötesiyle ve ahiretle ilgili öğretiler sunmaz. Bugünün ve şimdinin inşa ve imar edilmesini de öğütler. Bunu yaparken de sadece  namaz, oruç, tespih gibi "sadece bireysel ibadetleri" telkin etmez.

DİN BİZE NE SÖYLER?

Velhasılı, bir toplumda dayatma ne taraftan gelirse gelsin; gayri insani, gayri eşitlikçi ve gayri özgürlükçüdür. Bu din adına da, laiklik adına da, milliyetçilik adına da, ideoloji adına da vs olsa değişmez.

KİMİN DEĞİL NEYİN YAPILDIĞI ÖNEMLİ

PARTİ DİSİPLİNİ NEDİR?

Parti disiplininin parti içi demokrasiyi olumsuz yönde etkilediği algısının temelinde yatan neden nedir? Bu yanılgının sebebi basittir: Disiplinli parti ile otoriter parti kavramlarının karıştırılması. Otoriter partiler, demokratik olmayan yapılarıyla mutlak bir disipline ihtiyaç duyarlar. Bu durumda disiplin, demokratik niteliğini kaybetmiş, otoriter iç düzen ve işleyişin aracı hâline gelmiştir. Ancak, bu husus, parti disiplini ile parti içi demokrasinin bağdaşmadığı anlamına gelmez.

PARTİ DİSİPLİNİ İLE PARTİ İÇİ DEMOKRASİ BAĞDAŞIR

Türkiye’de parti içi demokrasiyi ikinci plana atan, otoriter tutum ve davranışları öne çıkaran lider odaklı bir parti içi işleyiş söz konusudur. Oysa bu durum, siyasi partinin varoluş amacına terstir. Zira siyasi parti, merkezinde üye olan bir örgütsel oluşumdur. Öyle ki, üye yoksa siyasi parti de yoktur.

ÜYE YOKSA PARTİ DE YOKTUR

Zaten merkezî yönetimin 20 senelik istikrarlı baskısına rağmen hayata tutunmaya çalışan birtakım seküler yaşam tarzı pratiklerinin tehdit altında olması, oy tercihini ideolojik veya vaat-odaklı bir siyaset yönteminden daha ontolojik bir pozisyona taşıyor.

AYNI YAŞAM TARZIMI SÜRDÜREBİLECEK MİYİM?

İktidar bileşenleri, örneğin, muhalif yaşam tarzını benimseyen vaat ve projelerle seküler gettoların ontolojik oy tercihini değiştirebilir mi? AK Partili İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) başkan adayı Murat Kurum bunu denedi.  Kurum, İBB Başkanı olması hâlinde İstanbul’u bir “festival kenti” hâline getireceği vaadinde bulundu. Muhalif seçmen ise, bu vaat üzerine şu soruyu sordu: Şimdiye kadar elini tutan mı vardı?

KURUM’UN ELİNİ TUTAN MI VARDI?

46 festival iptali, bir yılda, her ay yaklaşık 3 ila 4 festivalin iptal edildiği anlamına geliyor. Durum buyken, muhalif seçmenin yaşam tarzını ilgilendiren bir vaadin iktidar bileşenlerinden ileri gelecek bir anlatıyla gerçekçi bulunmadığı aşikâr.

BİR YILDA 46 FESTİVAL İPTAL EDİLDİ

Eğer bir ülkenin vatandaşlık anlayışı pasif vatandaşlık anlayışında ise; başındaki idarecileri sorgulamaz. Asgari ücret, memur maaşı ve emeklilik maaşını açlık ve yoksulluk sınırlarıyla karşılaştırması gerektiğini bilmez, demokrasi endeksinin önemini kavrayamaz, hak ve özgürlüklerini bilmez.

Türkiye'de insanlarımız; iyi dindar, iyi solcu, iyi sağcı, iyi sosyalist, iyi Atatürkçü vs. olmaya çalışıyor. Fakat "herkesi birbirine bağlayan, herkesin herkesten sorumlu olmasını gerektiren ve herkesin herkesi amaç edinmesi gereken" vatandaşlık bilincine yeterince değer vermiyor.

Çocuklar, belediyeler tarafından yapılan ‘küçük’ oyun parklarına hapsedilmemeli, kentler bir bütün olarak çocukların oyun haklarını dikkate alacak bir şekilde yeniden tasarlanmalı. Çocukların kentlerin asli unsuru oldukları unutulmamalı...

Belediye başkan adaylarının, çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimleri için öngördükleri yerel politikalar, belediye sınırları içinde yaşayan tüm çocukları ve ailelerini, cinsiyet, ırk, köken ayrımı gözetmeksizin sürece dâhil eden ve fırsat eşitliğini önceleyen bir yöntemle demokratik şekilde belirlenmeli.

Elbette, 1915 çıkış noktasıydı. Dink, rejim ve yerleşik zihniyet için en zor, en keskin konuyu toplumun gündemine getirmiş ve oraya yerleşmesini sağlamıştı. Bu gündeme geliş, sadece soykırım tartışmaları bakımından değil, genel olarak hafıza-bellek-toplum ilişkileri, bu ilişkilerin siyasi iklimi kuşatması açısından da kritik bir an oluşturmuştu.

Hrant, çıkışları, televizyon konuşmaları, gazetesi ve seferberlik kabiliyetiyle neredeyse tek başına, belki birkaç akademisyenin desteğiyle tabuların üzerine gitti. Arkasına özgül ağırlığı yüksek önemli bir entelektüel kitlesini toplamayı başardı.

Agos Gazetesi’nin kurucusu ve genel yayın yönetmeni Hrant Dink katledileli 17 yıl oldu. Rakamla söylenmesinin dile kolay, yürekten söylenmesinin ne kadar zor olduğunu ailesi, yakınları ve onu benim gibi sonradan geç tanıyanlar ama erken kaybedenler bilebilir.

Bunu daha da zorlaştıran 17 yıl içinde çok şey oldu bu topraklarda.

Hrant Dink’i öldüren, tetiği çeken 17 yaşındaki Ogün Samast 17 yıl sonra bu ülkenin sokaklarında, caddelerinde özgür bir yurttaş olarak elini kolunu sallayarak serbestçe dolaşabiliyor.

Hrant’ın öldürülmesinin toplumsal, siyasal zeminini oluşturanlar, emrini verenler, kollayanlar, sırtını sıvazlayanlar, yüzleri kızarmadan, suçluluk duygusu yaşamadan yaşamaya devam ediyorlar. O gün vur diyenler bugün yine görevlerinin başında belki de yeni vur emirleri vermekle meşguller. Hiç biri ciddi yargılanmadı, sorguya dahi çekilmedi, soru soran olmadı veya görevinden alınmadı.

17 yıldır süren Hrant Dink davalarında ise tam bir müsamere ve yeryüzünde benzerine az rastlanır bir utanç sergileniyor. Türkiye tarihinin, son yirmi yılının kocaman kapkara lekelerinden birinin vesikası sanki mahkeme tutanaklarıyla doluyor dosyalar. Ama adalete hala çok ama çok uzaklardayız.

Uzun bir süre, devlet kurumlarına çöreklenmiş Ergenekon yapılanmasının cinayetidir diyen davanın avukatlarının, sevgili Hrant’ın eşi Rakel Dink’in, çocuklarının hiçbir yargısal talebi yerine getirilmedi. Tetiği çektirenler büyük bir el marifetiyle gizlendi.

15 Temmuz darbe girişimi sonrası bir anda cinayetin FETÖ kurgusu olduğuna karar verildi. Ama “o zaman İstanbul Emniyeti hâlâ neden yapması gerekenleri yapmıyor, tehditlere karşı önlem almıyor? Cinayeti kim neden engellemedi” gibi soruların yanıtı hala yok.

Bu cinayetin bir özel yanı, tarihsel anlamı vardı. Hrant Dink çıkardığı Agos Gazetesi ile varlığıyla devletin unutulmasını istediği 1915’i hatırlattığı için hedef seçildi. Bunun üzeri örtülerek, cinayete kimi muhalif siyasi çevrelerin, aydınların yapmaya çalıştığı gibi dönemin siyasal bir cinayet olarak değerlendirmek, bulanık suda balık avlamaktır.

ORTADA CİDDİ BİR ALGI OPERASYONU VAR

İktidar partisi devlet kurumları içinde örgütlü farklı çıkar gruplarının, yapıların işlediği, grupsal hedefleri için kullandığı bir cinayetin tetikçilerini usulen yargıladı cezalandırdı. Kendini devletin esas sahibi olarak görenler, vur emri verenler müthiş korunuyor.

Hrant Dink cinayeti, Türkiye’nin kritik bir eşikte olduğu bir dönemin, İstanbul Vali yardımcısının, MİT, jandarma ve emniyet mensupları gibi pek çok kamu görevlisinin isminin geçtiği ilk cinayetti.

Hrant Dink, yoğun olarak geçmişle yüzleşme çağrılarının yapıldığı, AB giriş müzakerelerin başladığı ve demokratik siyasal değişim tartışmalarının en yoğun yaşandığı, geleceğe yönelik umutların bir parça da olsa geliştiği bir dönemde öldürüldü.

Hrant Dink’i öldürülmeden önce, Türklüğü aşağılama iddiasıyla mahkeme önüne çıkaran, yargılayan, cezasını hızla onaylayan mekanizma ile cinayetin siyasal, psikolojik toplumsal zeminini hazırlayan mekanizmanın aynı mekanizma olduğu, 17 yıldır sürdürülen yargı sürecinde gün gibi açığa çıkmış durumda. Eskiden bu türlerine Özel Harp Aygıtı denirdi.

Şimdi özelliği de harpliği de kalmadı. Yargının, siyasi otoritenin aleni bir biçimde ve hiçbir anayasal, yasal meşruiyet arama gereği duymadan siyasi aparat olarak işlediği bir dönemde zaten hiç kimse adaletin yerini bulmasını beklemiyor.

Ama bu cinayetin bir özel yanı, tarihsel anlamı vardı. Hrant Dink çıkardığı Agos Gazetesi ile varlığıyla devletin unutulmasını istediği 1915’i hatırlattığı için hedef seçildi.

Bunun üzeri örtülerek, cinayete kimi muhalif siyasi çevrelerin, aydınların yapmaya çalıştığı gibi dönemin siyasal bir cinayet olarak değerlendirmek, bulanık suda balık avlamaktır.

Böylesine inkârcı yaklaşımları, ayrımcı ve nefret söylemini, dilini sürdürmek; iktidarın toplumu kutuplaştırma yaklaşımlarını güçlendirmesine odun taşımaktan başka bir sonuç doğurmaz.

Gerçeklerin üstünü örtme çabası; yeni cinayetlerin, yeni linçlerin toplumsal ve siyasal zeminlerini oluşturmaya çalışanların işlerini kolaylaştırdığı gibi bu toprakların zenginliklerinin de yok olmasına, kaybolup gitmesine yol açıyor.

Hrant Dink’i Türkiye’nin Ermeni gerçeğinden kopararak anlamaya çalışanlara, savunanlara öncelikle şunu öneririm: Sahibi, genel yayın yönetmeni olduğu Türkiye’nin haftalık Ermeni gazetesi Agos Gazetesi’nin arşivinde yer alan, öldürülmeden önce yazdığı "Niçin hedef seçildim" ve "Ruh halimin güvercin tedirginliği" başlıklı son iki yazısını www.agos.com.tradresinden okusunlar. Sonra da dönemin Genelkurmay Başkanının zehir zemberek açıklamasına baksınlar.

Gerçeklerin üstünü örtme çabası; yeni cinayetlerin, yeni linçlerin toplumsal ve siyasal zeminlerini oluşturmaya çalışanların işlerini kolaylaştırdığı gibi bu toprakların zenginliklerinin de yok olmasına, kaybolup gitmesine yol açıyor.

Hatırlamakta yarar var. TBMM’nin son Ermeni üyesi Garo Paylan, bir yıl önce bizzat Meclis üyesi milletvekilleri tarafından ırkçı katillere hedef gösterildi, siyasi linç edildi, tehdit mesajları gönderildi. Neden? Türkiye’nin Ermeni gerçekliğine tıpkı Hrant gibi dikkat çektiği için.

Bugün cinayetin 17. yılında Hrant Dink’i sevenler, arkadaşları, ailesi onu anmak için saat 15.00’te, 23,5 Hafıza Mekânı (eski Agos bürosu) önünde, onun vurulduğu yerde bir araya geliyoruz. “Hrant İçin Adalet” demek için, itirazlarını dillendirmek için, isyanlarını ve taleplerini yüksek sesle ifade etmek için, daha da çoğalarak bir araya geleceğiz, onu saygıyla anacağız, özlemimizi sözcüklere dökeceğiz.

Bu yıl Hrant Dink’i anarken, bir süre önce yitirdiğimiz, Dink ailesinin avukatı, yağız Ermeni delikanlısı Hakan Bakırcıyan’ı da anacağız. Zaten Hrant da öyle isterdi.

Hakan Tahmaz, Barış Vakfı Başkanı

 Devlet cephesinin asrı aşa refleksi, daha sonrasında da kendisini yeniden üreterek yoluna devam etti, ediyor. ‘Barış’, ‘çözüm’ gibi kavramların tartışılmasının dahi suç haline getirildiği bu iklimde gelinen aşamanın kendi içindeki farklılıkları dahi ‘torbacılara’ havale edilen cinayetlerle çözme yoluna gittiğine Sinan Ateş cinayeti kanıttır. İktidar ittifakı, varlığını devam ettirebilmeyi bir cinayetin üstüne nereye kadar gideceği ile sınıyor.

Agos yıllar içinde, Ermeni gerçekliğinin gündemleşmesi açısından güçlü bir etki gösterdi. Bu açıdan sembolik anlamının bir gazeteden daha fazlası olduğuna şüphe yok. Basılı bir gazete çıkarmaya devam etmenin günümüzdeki devasa maliyeti de düşünüldüğünde, mutfağından muhabirlerine ve okurlarına kadar Agos’u yaşatmaya devam edenler takdiri hak ediyor.

AGOS’A ALKIŞ

Eleştirilere, hoşlanılmayan görüşleri seslendirenlere sözlü iftiralar yapmakla yetinmeyip onları işlerinden etme, haklarından mahrum kılma, yasal kovuşturma hatta hapis cezasıyla karşı karşıya bırakma da hem Türkiye’de hem dünyada giderek daha sık görülen pratikler oldu ne yazık ki.

Bu eleştirileri yapanlara getirilen standart suçlama antisemitlikti. Yani İsrail yönetimini ve ordusunu eleştiren herkes, eleştirisinde doğruluk payı olup olmadığına bakılmaksızın Yahudilikten nefret eden ırkçılar olarak yaftalandı. Bu ad hominem saldırıya aldırmadan eleştirmeye devam edenler ya da etme potansiyeli olanlar için daha şiddetli “önlemler” de düşünüldü.

Düşünce özgürlüğünün yanı sıra, her türlü azınlığa önyargılı ve ayrımcı davranış karşıtı pozisyonuyla bilinen bir Siyaset Bilimi profesörü olsa da, Claudine Gay tartışma üslûbunu kibar, akılcı ve uygar bir çerçevede tutmaya alışmış bir entelektüel olarak suçlamalara aynı sertlikte ve keskinlikte cevap veremedi

Az tanıdıkları bir alanda anket yapmaya yönelenlerin yaptığı masumane hatalar belki hoş görülebilir. Ancak, anketi yaptıranların istediği sonuçları üreten anketler gibi içinde ahlaki sorun barındıran bir başka olayla da karşı karşıyayız.

Esas işi piyasa araştırması olan firmalar, açılan siyaset piyasasından da pay kapmak isteyebiliyorlar. Siyasi araştırmalar piyasa araştırmalarından farklı olduğundan bu firmaların her zaman hatalı işler yapması mümkün.

Batının anlatımı üzerinden kendini Levant ve Kuzey Afrika’nın sömürgecisi olarak okumaya başlamış olan imparatorluk için Araplar, kefiyeleri ve geleneksel garplarıyla, yıpranmaya başlamış imparatorluğun ve sonrasında doğacak yeni Cumhuriyet'in muasır medeniyet olma yolundaki ötekisi olarak 20.yy.’a girmiştir.

Türk toplumunda da kimlik inşa süreçleri, daima siyasal değişim dinamiği olarak işlev görmüştür.  Bu bağlamda belki birbiriyle içi içe geçmiş iki ana kavramın farkındalığında olmak önemli, etnisite ve milliyetçilik düşünüldüğünde.

Stereotiplerin gücü Homi Bhabha’nın da ifade ettiği üzere, klişeleşmiş tipolojilerin genele indirgenmiş basitliğinin o stereotipin yanlış temsilinde değil, daha çok "anda tutuklanmış, sabitlenmiş temsil biçiminde" ikamet etmesinde bulur.  Asyalılar şöyledir, siyahiler böyledir gibi.

Özel okullarda okuyan öğrencilerin bazıları mezun olunca yurt dışında okumaya gider. Ancak 2023 yılında bu oranın çok artması endişe verici. Özel liseleri bitiren gençlerin %70'inden fazlası ülkeden ayrılma kararı almış geçtiğimiz yıl.

"İmkânınız olsa Türkiye'de mi yaşamak istersiniz yoksa başka bir ülkede mi?" sorusunun cevabına gelen yanıtlar ise şaşırtmıyor. Katılımcı gençlere sorulan “İmkânınız olsa Türkiye’de mi yaşamak istersiniz yoksa başka bir ülkede mi?” sorusuna gençlerin yüzde 72,9’u fırsat verilse veya imkânı olsa Türkiye dışında bir ülkede yaşamak istediğini belirtiyor.

Aslında son 7-8 yıldır hayli apolitik, ülkenin kaderinden hızlıca kendilerini sıyırıp bambaşka yollara çıkmak isteyen veya olduğu yerde hayal kuran bir gençlik dokusu oluşmaya başladı. Bugün gençlerimiz bir bir gemiyi terk etmekte.

Yine enteresandır ki, bahsettiğim bu yozlaşmanın sorumlusu olan mevcut iktidar mensuplarından imkânı olanlar da yurt dışından taşınmaz (ev) ediniyorlar. Ancak, aslına bakarsanız, “Yeni Türkiye”, erk sahiplerinin tasarladığı ve büyük ölçüde kendi iç dünyalarını yansıttıkları yeni evleri.

1. CEZAİ KONULARLA İLGİLİ OLARAK AYM ETKİN BİR HUKUK YOLU DEĞİLDİR

1. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin konuya yaklaşımı

Diğer birçok ciddi suçlar yanında başvurucu Ş. Can Atalay’ın serbest bırakılmadığı her an için ‘kişinin hürriyetten yoksun bırakılması’ suçunun (TCK m. 109) işlendiği tartışmasızdır. Ülkemizde hukukun yeniden tesisi edildiği günlerde, kimler olursa olsun bu suçların faillerinin cezai yargılamalara maruz kalacakları aşikârdır.

2. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi’nin konuya yaklaşımı

3. Anayasa Mahkemesi’nin Yıldırım Turan kararı

AİHM’in, AYM’ye bireysel başvuru yolunun etkinliğiyle ilgili şüphelerini dile getirdiği ve Birleşmiş Milletler İHK’nın da AYM’yi artık etkin bir iç hukuk yolu olarak görmemesinin sebebi, hiç şüphesiz AYM kararlarının ilk derece mahkemelerince uygulanmamasıdır.

4. AİHM’in Akgün/Türkiye kararı

5. AİHM’in Yalçınkaya/Türkiye kararı

1. İHRAÇ DOSYALARI AÇISINDAN AYM ETKİLİ BİR YOL DEĞİLDİR

SONUÇ

İstanbullular, adayların vaatleri ve projelerini titizlikle değerlendirmeli. Çünkü her bir vaadin, her bir projenin, İstanbul’un geleceğine doğrudan etkisi olacak. Deprem güvenliği, nüfus yönetimi ve imar politikaları, seçmenin kararını belirleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.

Artık imar, politik doğru olmayan bir kavram olarak kabul edilmeli ve başta deprem olmak üzere kent kültürü ve turizm gibi anahtar kelimelerin gerisinde kabul edilmeli. İmamoğlu’nun rakibi Kurum’un bu konudaki sicili son derece kabarık.

Gerçekten bu sorun çözülmek isteniyorsa atılacak adım bellidir: Anayasa Mahkemesi kararlarının gereği yerine getirilerek milletvekili Can Atalay hemen şimdi tahliye edilmelidir.

2023 SEÇİMLERİ

SEÇİMLERLE 2024

Avrupa Parlamentosu seçimlerinde ise, son seçimlerde artan katılım oranının bu seçimlerdeki düzeyi, gençlerin katılımı (birçok ülkede seçime katılım yaşı 16’ya düşürüldü), seçim sonuçlarının sağ popülist partilere ne kadar yarayacağı ve bunun sonucunun uluslararası siyasete etkisi ile yeni dönemdeki reform önerileri ve AB’nin geleceği üzerine gündemde.

Siyasetçiler kişisel mücadelenin sadece bir aracıdır. Çünkü insanlar kişisel hayatlarında birbirlerine karşı hissettikleri ama aynı zamanda da gizledikleri hınç, hırs veya yetersizlik hislerini ancak siyaset yoluyla giderebilmektedirler.

BİR KIŞ GECESİ EĞER İBN-İ HALDUN DONALD TRUMP İLE KARŞILAŞIRSA…

NÖROLOJİ VE SİYASETİN GAYRİMEŞRU ÇOCUĞU…

Nöropolitik araştırmalar, bireylerin politik tercihlerini belirleyen beyin süreçlerini anlamaya çalışıyor. Beynin karmaşık yapıları, politik tutumlarımızı nasıl etkiler? Neden bazıları muhafazakâr, bazıları ise özgürlükçü görüşlere meyillidir? gibi.

BEYNİMİZDEKİ SARKAÇ…

Araştırmalar gösteriyor ki, kendini muhafazakâr olarak nitelendiren bireylerin amigdalası daha büyük. Amigdalanın büyük olması, korkuya karşı daha duyarlı olmak demek. Nöropolitikacılar ise büyük amigdalanın sağ ideolojilere yatkınlığı kanıtladığını savunuyor.

“BİZ, AYRI DÜNYALARIN İNSANIYIZ”

 KAHVENİZİ SADE Mİ İÇERSİNİZ? O ZAMAN MUHALEFET SEÇMENİSİNİZ

Nöropolitik bulguların deterministik tehlikesi göz ardı edilemez. Tüm bu araştırmalar, havluyu atmamıza ve ‘böyle gelmiş böyle gider’ dememize sebep verebilir. Oysa, toplumsal evrimin öngörülemeyen doğası (umutsuzluğa her sürüklendiğimizde) zihnimizi aydınlatan bir meşale. Geleceği kimse tahmin edemez, sarkacın ne zaman ve hangi ivmeyle salınacağını kimse bilemez.

YUMURTA MI TAVUKTAN? TAVUK MU YUMURTADAN?

Ekonomik dengelerin ve vergi politikalarının, bireysel hayat kalitesi üzerindeki etkisi üzerine düşündüğümüzde, bir paradoks ile karşı karşıya kalıyoruz. Maaş artışları ve ekonomik gelişmeler, kâğıt üzerinde olumlu gözükse de bunların gerçek hayattaki yansımaları farklı olabiliyor.

Türkiye’de ekonomik karar alıcılar, sadece mali dengeleri değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel etkileri de göz önünde bulundurarak hareket etmelidir. Kaldı ki mevcut politikaların mali dengeleri de isabetli biçimde göz önünde bulunduğu gerçeğine itiraz etmek için, basit bir market alışverişine çıkmak yeterlidir.

Suudilerin, ağırlıklı olarak turizm yoluyla ülkeye gelmeleri, ülkeden büyük ölçülerde gayrimenkul satın almaları ve ülkemizle olan ilişkilerinin daha çok maddi çıkarlar üzerinden şekillendirilmesi, onları, diğer yabancılardan ayrıştırmadığı gibi (ki beynimiz genellemeye yatkındır) “Her şeyin parayla çözülebileceğini düşünen millet.” gibi algılanmaları, Osmanlı’nın yıkılış döneminden kalan travmaların da etkisiyle bir tür etnik nefrete dönüştü.

En nihayetinde, aylar öncesinde uluslararası anlaşmalarla planlanmış, duyurulmuş ve tüm hazırlıkları tamamlanmış bir organizasyonun, çok kısa sürede ulusal ve uluslararası bir krize dönüşmesi tamamen toplumun dinamiklerini okumak konusundaki yetersizlikten kaynaklanıyor.

Bu yüzden, günümüz dünya konjonktürü her türlü anlam ve değer arasında geniş, geçişken sınırlar içinde her şeyi mubah ve fasılasız ânlar silsilesi içinde yaşamayı mûteber kıldığı için; herhangi bir değerin düşüncenin, düzenin yerine zamanın kendisini sembol hâline getirmiş bulunuyor. Bunun, Milenyumun başlangıcı olan 2000 yılı için kutsiyet atfedip, zamanı “illüzyona” dönüştüren ritüeller şeklinde yapılmış olduğu hatırlardadır.

“Önemli olan, yaşamdan ne beklediğimiz değil, yaşamın bizden ne beklediğidir. Bunu, umutsuz insanlara kavratmamız gerekiyor.”

VIKTOR FRANKL, İnsanın Anlam Arayışı

ÖNCE, İYİ DİLEKLER

KITLIKTA LEZZET ARAYIŞI

GERÇEK UMUTSUZLAR

“Kimseye haksızlık etmeden yaşayabilir miyim?” Bu sorunun ardından hissedilir bir sessizlik gelecektir. Çenemi tutacağım. Kimseyi linç etmeyeceğim, suçlamayacağım. Korkularımın, yönünü şaşırmış bir öfke şeklinde tezahür etmesine izin vermeyeceğim. Böylece kimsenin zamanını boşa harcamayacağım…

OLUMLU CÜMLELER KURMAKTAN KAÇIŞ

BAŞLANGIÇ ÖNCESİZDİR

KAYIP KUTLAMA

Şu yaşımda fark ettim ki düşünceler toplumu değiştirmiyor. Başkasının fikirleri şöyle dursun, insanların değişiminde kendi dünya görüşleri, inançları, tasvip ettikleri düşünceler bile tayin edici bir etki doğurmuyor.

BİLETSİZ İKRAMİYE

Ya özgürlükçü Kemalist/seküler/laik/ ve özgürlükçü milliyetçi/muhafazakâr/dindar tonda ve yapıda siyaset yapılacak ya da anayasasız ve hukuksuz otoriter bir düzende yaşamaya alışacağız. O yüzden hem dünya hem Türkiye gerçekten bir yol ayrımında. Bu ikisi arasında bir tercih bizler için değil; ancak çocuklarımız için çok daha büyük bir anlam ifade edecek. Çünkü onlar dahli olmadıkları bir düzeni ellerinde hazır bulacaklar. Bunun içinde her iki siyasal damarda ön yargılarını ve tarihi çatışmalarını bir paranteze alarak ötekine açılmak zorundadır

Türkiye'nin alkollü içki zammı ve vergilendirme politikaları, yalnızca ekonomik bir değerlendirme konusu değil, aynı zamanda sosyal, kültürel ve sağlıkla ilgili geniş kapsamlı etkileri olan bir mesele. Tüketicilerin sağlığı, ekonomik özgürlükleri ve yaşam tarzı seçimleri bu politikaların doğrudan etkisi altında.

Türkiye'nin alkollü içki zammı ve vergilendirme politikaları, yalnızca ekonomik bir değerlendirme konusu değil, aynı zamanda sosyal, kültürel ve sağlıkla ilgili geniş kapsamlı etkileri olan bir mesele.

Milletvekilleri, seçmenlerin, kendilerini birer “iş takipçisi” olarak gördüklerini bildiklerinden genel başkanın ya da ona yakın kadronun görüşlerine aykırı olan, fakat aslında parti içi demokrasi ilkesinin sınırları içinde kalan fikirlerini dile getirmekten kaçınıyorlar.

15 Temmuz’da öldürülen Erol Olçok’un ekibinden olan, daha önce Abdullah Gül ve Tayyip Erdoğan ile çalışan, ANDY-AR’ın sahibi AKP’li reklamcı Faruk Acar, halen Erdoğan ailesinin içinde olduğunu belirterek ve Erdoğan’dan izin alarak, Akşener’e yol haritası çizmek üzere işe koyuldu.

Sonuç itibarıyla da, “başarılan seçim başarısızlığı”nın ikinci etabına geçilmiş oluyordu. Seçimden sonra Akşener’in FETÖ soruşturması kapatılıyor, yerli-milli olarak ifade edilen kampa fiilen olmasa da, ruhen geçişinin önü açılıyordu.

Bu seçmenler “pragmatist” bir tonu da olduğundan, liderin çeşitli krizleri manevra yaparak çözmesine çok fazla takılmıyor. Hatta bu pragmatikliği oldukça işlevsel olarak algılıyor ve liderin günlük siyasi meseleleri çözerken kullanması gereken bir “metod” olarak görüyor.

İmamoğlu’nu İmamoğlu yapan ve CHP başta olmak üzere tüm muhalefet bloğu için önemli kılan melekeler zarar görmüş, kendisini nispeten daha merkezde konumlandırmış sağ seçmenle olan diyalog kanalları yıpranmış ve bu kutuplaştırma ortamında o kesimde henüz ölçemediğimiz bazı şeyleri kendisinden götürmüş olabilir.

Bu mekanizmanın dinamosu ise dildir. Dil, Bourdieu’ya göre, iktidar ilişkilerinin bir aracı ya da dayanağıdır. Bu anlamda dil, şiddetin şiddetini artıran fonksiyonunu sağlayan olumsuz bir arka plan oluşturur: Burada dil; küçümseme, suçlama, hakaret, aşağılama, itibarsızlaştırma, küfür, iftira, vs. şeklinde dolaylı yoldan tahakküm tesis etme aracı olarak çalışır.

1. Adaletin siyaset üzerine etkililiği ve baskınlığı

2. Siyasetin adalet üzerine etkililiği ve baskınlığı

Türkiye’mizde de partizanca davranan idarede adam kayırmalar olmakta, “bizim adam” dedikleri kesim el üstünde tutulmakta, “ötekileri” diye nitelendirdikleri kendi siyasi görüşlerine mugayir kesim dışlanmakta ve liyakatsiz bir şekilde atamalar yapılmaktadır.

Bu bağlamda baktığımızda adaletli bir hukuk düzeni kurmayı amaçlayan bir hukuk devletinde bağımsız ve tarafsız bir yargı erki olması gerektiğine göre, yargının siyasallaştığı bir devlette adaletten ve hukuk devletinden bahsetmek pek de mümkün olmayacaktır.

2010’ların başından itibaren siyasi iktidar toplumu yukarıdan aşağıya dönüştürmek, tektipleştirmek ve kendi kültürel kimliğini ve dini yorumunu biricikleştirerek tüm topluma empoze ediyor. Ve eğitim burada en güçlü ideolojik aygıt. Bu protokoller de, bu sürecin bir parçası.

Osmanlı’dan bu yana devlet ve iktidar için STK’lar devletin toplumu yönetmekte eksik kaldığı, ulaşamadığı alanlarda devletin yapması gerekenleri üstlenen, toplumu yönetmeyi kolaylaştıran “sivil” yapılardır. Bugün iktidara yakın tüm STK’ların ana işlevleri budur. Yani iktidarın toplumu yönetmesine yardımcı olmak.

Şeffaflıktan uzaklaşarak otorite ve itibar sağlanamayacağını, 40 yıl öncesinde futbol sahalarında görmüştük. Üstelik şeffaflıktan uzaklaştıkça ilgili tarafların yanlış hesapları ve analizleri de artıyordu.

TCMB Başkanı’nın yaptığı bu söyleşi oldukça sıra dışıdır. TCMB, kurumsal olarak mevcut iletişim kanallarını eksik görüyorsa, Fed ve bazı merkez bankalarının yaptığı gibi, bazı para politikası kararlarının ardından yüz yüze basın toplantısı düzenleyebilir veya çeşitli sivil toplum kuruluşlarıyla ortak programlar düzenleyebilir.

TCMB başkanı yaptığı söyleşide “küçük müdahale” olarak nitelendirirken, TCMB sitesinde bu “küçük” tutarların izi bile yok! TCMB kronometreyi durdurmuş olsa da piyasada bunları aynı Casio saatiyle kalan süreyi hesaplayabilen abiler gibi hesaplayan analistler mevcut. Bu da TCMB’nin samimiyeti, şeffaflığı ve niyeti üzerinde şüphe oluşturuyor.

Ne zaman ki günün birinde AKP iktidarı kaybeder ve Türkiye normalleşmeye başlar, belki o zaman İzmir’de merkez sağ partiden bir adayın şansı olabileceğini konuşmaya başlayabiliriz. 2024’ün ise böyle bir dönemi işaret etmediği kesin.

1. İzmir’deki İYİ Parti’nin tabanının CHP’ye oy verme alışkanlığı olan bir taban olması ve bu tabanda AKP karşıtlığının yüksek olması.
2. İzmir’in, Türkiye’deki kutuplaşma ortamının yoğun hissedildiği ve dolayısıyla AKP karşıtlığının güçlü olduğu, bunun pek çok şeyin önüne geçtiği, oy verirken belirleyici olan bir kent olması.
3. CHP’nin büyük bir ihtimalle yeni bir adayla İzmir’de yeni bir heyecan yaratmaya çabalamayı planlaması.